Begrippenlijst assessments en capaciteitentests
Door de redactie van Denkniveau
Bijgewerkt 1 oktober 202611 min lezenFeiten gecontroleerd op 1 oktober 2026
Deze begrippenlijst legt de woorden uit die je tegenkomt in een uitnodiging of rapport van een assessment of capaciteitentest, van adaptieve test tot werk- en denkniveau. Per begrip krijg je een korte uitleg in een paar zinnen, met een link naar de pagina waar het uitgebreid staat. De begrippen staan op alfabet.
0–9 · A · B · C · D · E · F · G · I · L · M · N · P · R · S · T · V · W
0–9
21+ toets
De 21+ toets is een toelatingsonderzoek voor wie 21 jaar of ouder is en zonder passend diploma aan een hbo-opleiding wil beginnen. Welke test je maakt, verschilt per hogeschool. Fontys gebruikt bijvoorbeeld de ACT van Ixly en vergelijkt je score met een hbo-normgroep. Meer: 21+ toets oefenen.
A
ACT (Algemene Intelligentie)
ACT staat voor Adaptieve Capaciteiten Test. De ACT Algemene Intelligentie is de capaciteitentest van Ixly, met drie onderdelen (cijferreeksen, figurenreeksen en verbale analogieën), 45 seconden per vraag en 10 tot 17 vragen per onderdeel. Op ixly.nl heet de test nu Cognitive Ability. Meer: ACT Algemene Intelligentie.
Adaptieve test
Een adaptieve test kiest elke volgende vraag op basis van je antwoorden: na een goed antwoord wordt het moeilijker, na een fout antwoord makkelijker. Zo krijg je vooral vragen rond je eigen niveau, waardoor de test zwaar kan voelen terwijl het goed gaat. De ACT van Ixly werkt zo, met een meetmodel uit de itemresponstheorie. Meer: adaptieve test.
Afkapscore
Een afkapscore is de minimale score die een organisatie voor een functie of opleiding hanteert. De organisatie bepaalt die grens zelf, net als de normgroep waarmee ze je vergelijkt. Fontys vraagt voor de 21+ toets bijvoorbeeld een stanine van 4 of hoger, tegenover een hbo-normgroep. Meer: wat is een goede score?
Assessment
Een assessment is een psychologisch onderzoek dat laat zien of je geschikt bent voor een bepaalde rol of functie. Het bestaat vaak uit vragenlijsten, capaciteitentests, een interview met een psycholoog en soms een rollenspel of business game. Meer: assessment oefenen.
Assessmentcenter
Een assessmentcenter is het deel van een assessment waarin je opdrachten doet die op het werk lijken, zoals een rollenspel of een business game, meestal samen met een interview. Bij LTP maak je de vragenlijsten en tests vooraf thuis; de simulaties en het interview volgen op locatie of via video. Meer: assessmentdag bij LTP of TestNed.
B
Betrouwbaarheid
Betrouwbaarheid zegt hoe nauwkeurig een test meet: zou je bij een nieuwe meting ongeveer hetzelfde scoren? Het is een getal tussen 0 en 1. De totaalscore van de ACT heeft een betrouwbaarheid van 0,92; die van de losse onderdelen is lager. Meer: ACT Algemene Intelligentie.
Betrouwbaarheidsinterval (marge)
Het betrouwbaarheidsinterval is de band rond je score waarbinnen je werkelijke niveau waarschijnlijk ligt. Ixly gebruikt een 80%-interval: met 80 procent zekerheid ligt je echte score tussen de twee grenzen. Hoe smaller de band, hoe nauwkeuriger de meting. Meer: IQ-score in je testrapport.
Big Five
De Big Five is een model dat persoonlijkheid beschrijft met vijf brede eigenschappen: extraversie, vriendelijkheid, emotionele stabiliteit, openheid en zorgvuldigheid. LTP gebruikt het als kader voor zijn persoonlijkheidsvragenlijsten, en de WPV van Ixly is er mede op gebaseerd. Meer: persoonlijkheidstest bij een sollicitatie.
Blokkeringsrecht
Het blokkeringsrecht is je recht om te voorkomen dat een psycholoog je rapport naar de werkgever stuurt. Het staat in artikel 95 van de beroepscode van het NIP. Het vervalt als een wettelijke regeling het uitsluit, en een psycholoog kan oordelen dat een zwaarwegend belang voorgaat. Meer: je rechten bij een assessment.
C
CAP (Cognitive Ability Pro)
Cognitive Ability Pro is de nieuwere capaciteitentest van Ixly: één adaptieve test van gemiddeld 15 minuten, met elf soorten vragen door elkaar. De vragen zijn vooral visueel en de test werkt met taalniveau B1. Meer: Cognitive Ability Pro.
Capaciteitentest
Een capaciteitentest is een test van je denkvermogen die organisaties gebruiken bij selectie of toelating. Je lost onder tijdsdruk opgaven op met getallen, figuren of woorden, en je score wordt vergeleken met een normgroep. LTP gebruikt capaciteitentest en intelligentietest als woorden voor hetzelfde. Meer: capaciteitentest en testbureaus.
Cijferreeks
Een cijferreeks is een rij getallen die volgens een regel verloopt; jij kiest het getal dat op de plek van het vraagteken hoort. Cijferreeksen zitten onder meer in de ACT van Ixly en in de G-test van LTP. Meer: cijferreeksen oefenen.
D
Deductief redeneren
Deductief redeneren is afleiden wat zeker volgt uit gegeven informatie, zonder er iets bij te bedenken. Het syllogisme is de bekendste vorm. SHL heeft er een aparte test voor, en in de Watson-Glaser van Pearson is deduceren een van de vijf onderdelen. Meer: logisch redeneren en syllogismen.
Drijfveren
Een drijfverenvragenlijst brengt in kaart wat je motiveert in werk en wat je juist energie kost. Het gaat om wat bij jou past, niet om goede antwoorden. Bij Ixly heet die vragenlijst Career Drives (CarrièreWaarden) en duurt hij ongeveer 15 minuten. Meer: Ixly drijfveren.
E
E-assessment
Een e-assessment is een assessment dat je online maakt, meestal thuis via een persoonlijke link. Bij LTP bestaat het programma van een e-assessment vaak uit capaciteitentests; daarnaast kunnen er vragenlijsten in zitten. Meer: online assessment.
F
Figuurreeks (figurenreeks)
Een figuurreeks is een opgave met figuren die volgens een regel veranderen; jij kiest de figuur die ontbreekt. In de ACT van Ixly is het een puzzel van 3 bij 3 met een leeg vak rechtsonder en vier antwoorden. In de G-test van LTP maak je een rij tekeningen af. Meer: figurenreeksen oefenen en figurenreeksen van LTP.
G
g-score
De g-score is de totaalscore van de ACT van Ixly: één getal voor je algemene denkvermogen. Het is een gewogen gemiddelde van de drie onderdelen, waarbij betrouwbaardere onderdelen zwaarder tellen. De g-score meet vooral fluid intelligentie: redeneren met nieuwe informatie. Meer: g-score.
G-test
De G-test is een capaciteitentest van LTP met 50 opgaven in 20 minuten, met één klok voor de hele test. De opgaven zijn van zes soorten door elkaar: matrices, cijferreeksen, cijferanalogieën, figurenanalogieën, figurenreeksen en patroon vouwen. Alleen goede antwoorden tellen. Meer: G-test van LTP.
Geldigheid van een rapport
De geldigheid is de periode waarin een organisatie je uitslag nog bruikbaar vindt. Een rapport van Ixly is volgens de NIP-richtlijnen maximaal twee jaar geldig, omdat mensen veranderen. Een opleiding kan een eigen termijn hanteren: bij de 21+ toets van Fontys is de uitslag vijf jaar geldig. Meer: hoe lang is een capaciteitentest geldig?
I
Inzagerecht
Het inzagerecht is je recht om je gegevens en je rapport te bekijken. Rapporteert een psycholoog aan de werkgever, dan krijg je volgens de NIP-beroepscode vooraf de gelegenheid om het rapport in te zien. Via de AVG kun je bij elke organisatie opvragen welke gegevens ze over je heeft, ook meningen en beoordelingen. Meer: je rechten bij een assessment.
Ipsatief en normatief
Bij een normatieve vragenlijst geef je per uitspraak op een schaal aan hoe goed hij bij je past. Bij een ipsatieve vragenlijst kies je steeds tussen uitspraken, ook als ze allebei bij je passen; sociaal wenselijk antwoorden is dan lastiger. Meer: persoonlijkheidstest bij een sollicitatie.
IQ-schaal (IQ-score)
De IQ-schaal is een standaardschaal met een gemiddelde van 100 en een standaarddeviatie van 15. In een rapport van de ACT van Ixly vergelijkt de IQ-score je met de Nederlandse beroepsbevolking, niet met één opleidingsniveau. Een IQ-score van een oefensite, ook van Denkniveau, is een indicatie en geen officiële meting. Meer: IQ-score in je testrapport.
ISCED
ISCED is de internationale indeling van opleidingsniveaus van UNESCO. Ixly gebruikt sinds eind 2021 ISCED-namen voor zijn normgroepen: vmbo is ISCED 2, mbo ISCED 2/3, en hbo/bachelor en wo/master heten allebei ISCED 6/7. Meer: normgroepen.
L
Logisch redeneren
Logisch redeneren kan twee dingen betekenen: afleiden wat zeker volgt uit gegeven uitspraken, of een regel ontdekken in figuren. Ixly heeft een losse test Logical Reasoning (15 minuten), die bestaat uit syllogismen. Bij de MCT-H van NOA hoort logisch redeneren juist bij opgaven met plaatjes. Meer: logisch redeneren en syllogismen oefenen.
M
Marge: zie betrouwbaarheidsinterval.
Matrix (abstracte matrix)
Een matrix is een raster van 3 bij 3 figuren waarin het laatste vak ontbreekt. Je ontdekt wat er per rij en per kolom verandert en kiest de figuur die op de plek van het vraagteken hoort. Bij de matrix test van LTP kies je uit acht figuren. Meer: abstracte matrix test oefenen.
N
Normgroep
Een normgroep is de groep waarmee je score wordt vergeleken. Bij de ACT van Ixly zijn dat groepen per opleidingsniveau (vmbo, mbo, hbo en wo), gebaseerd op echte selectiesituaties, en voor de IQ-score de Nederlandse beroepsbevolking. Dezelfde prestatie geeft daardoor per groep een andere sten. Meer: normgroepen.
Numerieke vaardigheden
Numerieke vaardigheden is een test van LTP waarin je gegevens uit een tabel of grafiek haalt en ermee rekent. Een rekenmachine mag. Volgens LTP meet de test vooral begripsvaardigheid, daarna leesvaardigheid en pas op de derde plaats rekenvaardigheid. Meer: numerieke vaardigheden oefenen en numeriek redeneren.
P
Patroon vouwen
Patroon vouwen is een opgave voor ruimtelijk inzicht uit de G-test van LTP. Je ziet de uitslag van een figuur, bijvoorbeeld een kubus, en kiest welke van vier figuren je ervan kunt vouwen. Meer: patroon vouwen oefenen.
Percentiel
Een percentielscore zegt welk deel van de normgroep gelijk aan of lager dan jou scoorde: bij percentiel 70 is dat 70 procent. Het is dus geen percentage goede antwoorden. Meer: percentielscore en T-score.
Persoonlijkheidsvragenlijst
Een persoonlijkheidsvragenlijst bestaat uit uitspraken over hoe je werkt en met anderen omgaat. Er zijn geen goede of foute antwoorden: de uitkomst laat zien hoe je profiel past bij de functie. Bij Ixly heet hij de WPV, bij LTP ligt de Big Five eraan ten grondslag. Meer: persoonlijkheidstest bij een sollicitatie.
Psycholoog (NIP)
Het NIP is het Nederlands Instituut van Psychologen, de beroepsvereniging van psychologen. Zijn beroepscode geldt sinds 1 april 2024 en regelt onder meer je inzage- en blokkeringsrecht als een psycholoog over jou rapporteert. Bij een assessment van LTP bespreekt een psycholoog je resultaten met je in een interview. Meer: je rechten bij een assessment.
R
Rollenspel
Een rollenspel is een simulatie in een assessment: je voert een gesprek dat op je werk zou kunnen plaatsvinden. Bij LTP speel je het met een acteur die een rol aanneemt, en krijg je vooraf tijd om je voor te bereiden. Meer: assessmentdag bij LTP of TestNed.
S
Standaardmeetfout
De standaardmeetfout geeft aan hoeveel een gemeten score kan afwijken van je werkelijke niveau. Hoe kleiner, hoe nauwkeuriger. De ACT van Ixly stopt per onderdeel zodra de standaardmeetfout kleiner is dan 0,39 (ongeveer een betrouwbaarheid van 0,85), met minimaal 10 en maximaal 17 vragen. Meer: adaptieve test.
Stanine
Een stanine is een score van 1 tot 9 met een gemiddelde van 5 en een standaarddeviatie van 2. De naam komt van standard nine. Fontys gebruikt de stanine bij de 21+ toets: je slaagt bij stanine 4 of hoger, vergeleken met hbo. Meer: stanine.
Sten (stenscore)
Een stenscore is een score van 1 tot 10 met een gemiddelde van 5,5 en een standaarddeviatie van 2, dus sten 5 en 6 zijn gemiddeld. Een sten is geen schoolcijfer: een 5 is geen onvoldoende. Meer: stenscore.
Stroomdiagram
Een stroomdiagram is een schema waarin een figuur stap voor stap verandert volgens regels; jij bepaalt de uitkomst. Je komt het tegen in Procedural Reasoning van Ixly (20 minuten). Meer: stroomdiagrammen oefenen.
Syllogisme
Een syllogisme is een redenering met twee premissen en een conclusie, met drie begrippen. Het begrip dat in beide premissen staat, verbindt de andere twee. In de test beoordeel je of de conclusie zeker volgt, los van wat je zelf weet. Meer: syllogismen oefenen.
T
T-score
Een T-score is een standaardscore met een gemiddelde van 50 en een standaarddeviatie van 10. Hij laat dezelfde positie in de normgroep zien als een percentiel, maar op een andere schaal. Meer: percentielscore en T-score.
V
Validiteit
Validiteit zegt of een test meet wat hij moet meten. Bij criteriumvaliditeit gaat het erom of de score iets voorspelt buiten de test, zoals hoe iemand in een functie presteert. Volgens LTP blijkt uit onderzoek dat capaciteitentests daar een krachtige voorspeller van zijn. Meer: capaciteitentest.
Verbale analogie
Een verbale analogie is een opgave met woordparen die hetzelfde verband hebben. In de ACT van Ixly staan de woorden in een vierkant en kies je twee woorden uit de antwoorden, zodat het verband klopt. Meer: verbale analogieën oefenen.
Verbale relatie
Verbale relaties is een test van LTP in de vorm "… staat tot B als C staat tot …". Je kiest links en rechts een woord, zodat beide paren hetzelfde verband hebben, in dezelfde richting. Meer: verbale relaties oefenen.
Verificatietest
Een verificatietest is een korte herhaling van je online capaciteitentest, meestal onder toezicht. De organisatie controleert ermee of de score die je thuis haalde van jou is. DJI laat kandidaten bijvoorbeeld op de selectiedag een herhaling van de online test maken. Meer: verificatietest.
W
Werk- en denkniveau
Je werk- en denkniveau is het opleidingsniveau waarop je werkt en redeneert, van vmbo tot wo. Een capaciteitentest geeft er een beeld van door je te vergelijken met normgroepen. Fontys en NS gebruiken de term bijvoorbeeld bij hun selectie. Meer: werk- en denkniveau test.
WPV
De WPV (Werkgerelateerde Persoonlijkheidsvragenlijst) is de persoonlijkheidsvragenlijst van Ixly, op ixly.nl nu Work-related Personality. Hij duurt ongeveer 15 minuten, bestaat in vier varianten en is mede gebaseerd op de Big Five. Meer: Ixly persoonlijkheidstest (WPV).
Ontbreekt er een begrip?
Kom je in je uitnodiging of rapport een woord tegen dat hier niet staat? Laat het ons weten via contact, dan vullen we de lijst aan. Wil je zien hoe een capaciteitentest in de praktijk werkt, probeer dan de gratis mini-proeftest.
Over Denkniveau
Redactie Denkniveau
Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests
Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.
Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een sten en een stanine?
Allebei vergelijken ze je score met een normgroep. Een sten loopt van 1 tot 10, met een gemiddelde van 5,5. Een stanine loopt van 1 tot 9, met een gemiddelde van 5. Bij allebei is de standaarddeviatie 2.
Wat is het verschil tussen betrouwbaarheid en validiteit?
Betrouwbaarheid zegt hoe nauwkeurig een test meet: krijg je bij een nieuwe meting ongeveer dezelfde uitslag? Validiteit zegt of de test meet wat hij moet meten, en of de score iets voorspelt, zoals hoe je in een functie presteert.
Wat betekent ISCED 6/7 in mijn testrapport?
Het is de internationale naam van een normgroep. Ixly gebruikt de opleidingsniveaus van UNESCO: zowel hbo/bachelor als wo/master heet ISCED 6/7. Kijk in de toelichting van je rapport welke van de twee groepen is gebruikt.
Wat is het verschil tussen een capaciteitentest en een persoonlijkheidsvragenlijst?
Een capaciteitentest meet je denkvermogen: er zijn goede en foute antwoorden en er geldt een tijdslimiet. Een persoonlijkheidsvragenlijst gaat over hoe je werkt en met anderen omgaat: daarin zijn geen goede of foute antwoorden, dus je kunt er niet voor zakken.
Bronnen
Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.
- Handleiding ACT Algemene Intelligentie (V4, 2020) · Ixly · 1 februari 2020
- Assessments: overzicht met duur per test · Ixly · 1 oktober 2026
- Cognitive Ability Pro · Ixly · 1 oktober 2026
- ISCED-normgroepen voor de ACT · Ixly · 23 december 2021
- Voorbeeldrapport ACT Digit Series (geldigheid maximaal twee jaar volgens NIP-richtlijnen) · Ixly · 1 oktober 2026
- Procedural Reasoning (stroomdiagrammen) · Ixly · 1 oktober 2026
- Logical Reasoning (syllogismen) · Ixly · 1 oktober 2026
- Work-related Personality (WPV) · Ixly · 1 oktober 2026
- De relatie tussen de Big Five en de WPV (ongedateerd) · Ixly · 1 oktober 2026
- Dit is het verschil tussen ipsatief en normatief (ongedateerd) · Ixly · 1 oktober 2026
- Career Drives (CarrièreWaarden) · Ixly · 1 oktober 2026
- Informatie capaciteitentest en taaltoets 21+ (ACT, stanine 4 of hoger tegenover hbo) · Fontys Hogescholen · 1 oktober 2026
- 21+ toelatingsonderzoek (doelgroep, kosten, herkansen, geldigheid) · Fontys Hogescholen · 1 oktober 2026
- Wat is een capaciteitentest? · LTP · 1 oktober 2026
- Alles over assessments · LTP · 1 oktober 2026
- Informatie voor kandidaten: vragenlijsten, tests, rollenspel en interview · LTP · 1 oktober 2026
- Wat is een persoonlijkheidsvragenlijst? · LTP · 1 oktober 2026
- Oefensite van LTP: testoverzicht (vier tests, en de onderdelen van de G-test) · LTP · 1 oktober 2026
- Toelichting analytische tests (verbale relaties, Watson-Glaser, matrix, numerieke vaardigheden; ongedateerd) · LTP · 1 oktober 2026
- Instructie, oefenvragen en testscherm van de G-test, gezien bij een afname door een kandidaat voor een managementfunctie bij Holland Casino · LTP-portaal (eigen waarneming) · 28 september 2026
- Cognitive assessments: deductive and inductive reasoning · SHL · 1 oktober 2026
- Watson-Glaser: vijf onderdelen van kritisch denken, 40 items, 30–40 minuten · Pearson TalentLens · 1 oktober 2026
- Aristotle’s Logic (deductie, de vier soorten categorische uitspraken, middenterm) · Stanford Encyclopedia of Philosophy · 22 november 2022
- Stanine (schaal 1–9, gemiddelde 5, standaarddeviatie 2) · Wikipedia · 1 oktober 2026
- Sollicitatieprocedure met selectiedag (herhaling van de online test) · Dienst Justitiële Inrichtingen · 1 oktober 2026
- Traineeships (online assessment van werk- en denkniveau) · NS · 1 oktober 2026
- Beroepscode voor psychologen 2024 (artikelen 90, 92 en 95) · Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) · 1 april 2024
- Recht op inzage · Autoriteit Persoonsgegevens · 1 oktober 2026
Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.
Gratis oefenplan
5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.
Elke ochtend één korte les met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van de eerste cijferreeks tot de testdag zelf.
- 1Zo werkt de test
- 2Cijferreeksen
- 3Figurenreeksen
- 4Analogieën en tijdsdruk
- 5De testdag zelf