Logisch redeneren en syllogismen oefenen
Door de redactie van Denkniveau
Bijgewerkt 1 oktober 20267 min lezenFeiten gecontroleerd op 1 oktober 2026
In een test voor logisch redeneren, zoals de Logical Reasoning-test van Ixly, leid je uit een paar gegeven uitspraken af wat daar zeker uit volgt. De bekendste vorm is het syllogisme: twee uitspraken (premissen) en een conclusie, en jij beoordeelt of die conclusie echt volgt. Je lost het op door alleen te gebruiken wat er staat en de uitspraken als cirkels te tekenen. Hieronder vind je de aanpak, zes uitgewerkte voorbeelden en de tests waarin je dit tegenkomt.
Wat is logisch redeneren in een capaciteitentest?
Bij logisch redeneren met uitspraken gaat het om deductie. Al bij Aristoteles is een deductie een redenering waarin uit wat is aangenomen iets anders met noodzaak volgt. Klopt de informatie die je krijgt, dan moet de conclusie ook kloppen: er is geen uitzondering mogelijk.
Dat is iets anders dan de regel vinden in een cijferreeks of een figurenpuzzel. Daar ontdek je zelf een patroon, en dat heet inductief redeneren. Bij een syllogisme ligt alle informatie al op tafel en controleer je alleen wat eruit volgt. Het testbureau SHL maakt dat onderscheid ook: het heeft aparte tests voor deductief en inductief redeneren.
Let op: niet elk testbureau bedoelt hetzelfde met logisch redeneren. In de MCT-H van NOA vormt het samen met ruimtelijk inzicht één factor, met opgaven met plaatjes. Zulke figurenpuzzels vind je bij abstract redeneren oefenen. Deze pagina gaat over logisch redeneren met woorden: syllogismen en andere deducties.
Zo ziet een syllogisme eruit
Een syllogisme heeft twee premissen en een conclusie, met drie begrippen. Het begrip dat in beide premissen staat, is de middenterm: dat verbindt de twee andere. In de kale vorm:
Premisse 1: Alle A zijn B.
Premisse 2: Alle B zijn C.
Conclusie: Alle A zijn C.
In een test staan er gewone woorden op de plek van A, B en C. Jij beoordeelt of de conclusie volgt of niet. Soms kies je ook welke van een paar conclusies zeker waar is.
De vier soorten uitspraken
Bijna elke premisse heeft een van deze vier vormen. Zo teken je ze als cirkels (een venndiagram):
| Uitspraak | Zo teken je het | Waar het vaak misgaat |
|---|---|---|
| Alle A zijn B | Cirkel A ligt helemaal binnen cirkel B | Omdraaien mag niet: niet elke B is een A |
| Geen A is B | Twee losse cirkels | Deze mag je wel omdraaien: geen B is A |
| Sommige A zijn B | Twee cirkels die overlappen | Het kunnen ook alle A zijn |
| Sommige A zijn geen B | Een deel van cirkel A ligt buiten B | Zegt niet dat er ook A zijn die wél B zijn |
In logica-opgaven betekent "sommige" meestal: minstens één, en misschien wel allemaal. Lees de instructie van je test, want daar staat hoe je de woorden moet opvatten.
Zo los je een syllogisme op
- 1
Vergeet wat je weet
Gebruik alleen de premissen, ook als ze onzin lijken. In onderzoek van Evans, Barston en Pollard (1983) lieten mensen zich bij syllogismen duidelijk leiden door wat ze geloofden, vooral bij conclusies die niet logisch volgden.
- 2
Teken elke premisse als cirkels
Zet de middenterm in het midden en teken de andere twee begrippen eromheen, volgens de tabel hierboven. Een snelle schets op kladpapier is genoeg, als dat mag.
- 3
Zoek een tegenvoorbeeld
Probeer een tekening te maken waarin beide premissen kloppen, maar de conclusie niet. Lukt dat, dan volgt de conclusie niet. Lukt het op geen enkele manier, dan volgt hij wel.
- 4
Let op de signaalwoorden
"Alle" werkt maar één kant op, "sommige" betekent minstens één en "geen" mag je omdraaien. Twee premissen met "sommige" leveren nooit een zekere conclusie op.
Zes uitgewerkte voorbeelden
Probeer elk voorbeeld eerst zelf: volgt de conclusie wel of niet? Alle voorbeelden zijn door ons geschreven.
Voorbeeld 1: alle en alle
Premisse 1: Alle kraanmachinisten op dit terrein hebben een veiligheidscertificaat.
Premisse 2: Iedereen met een veiligheidscertificaat heeft een keuring gehad.
Conclusie: Alle kraanmachinisten op dit terrein hebben een keuring gehad.
Volgt wel. De cirkel van de kraanmachinisten ligt helemaal binnen de cirkel van het certificaat, en die ligt weer helemaal binnen de cirkel van de keuring. Een andere tekening is niet mogelijk, dus elke kraanmachinist zit in de buitenste cirkel.
Voorbeeld 2: geloofwaardig, maar het volgt niet
Premisse 1: Alle vrachtwagenchauffeurs hebben een rijbewijs.
Premisse 2: Sommige mensen met een rijbewijs rijden graag 's nachts.
Conclusie: Sommige vrachtwagenchauffeurs rijden graag 's nachts.
Volgt niet. De conclusie klinkt aannemelijk, en dat is precies de valkuil. Teken de chauffeurs als kleine cirkel binnen de grote cirkel van het rijbewijs. De nachtrijders overlappen met die grote cirkel, maar dat kan helemaal buiten de chauffeurs zijn. De premissen kloppen dan, de conclusie niet.
Voorbeeld 3: sommige en sommige
Premisse 1: Sommige studenten in deze groep doen vrijwilligerswerk.
Premisse 2: Sommige vrijwilligers spelen in een band.
Conclusie: Sommige studenten in deze groep spelen in een band.
Volgt niet. De studenten kunnen aan de ene kant met de vrijwilligers overlappen en de bandleden aan de andere kant, zonder dat studenten en bandleden elkaar raken. Met twee keer "sommige" weet je nooit zeker welke delen overlappen.
Voorbeeld 4: sommige en alle
Premisse 1: Sommige verpleegkundigen in dit ziekenhuis werken 's nachts.
Premisse 2: Iedereen die 's nachts werkt, krijgt een toeslag.
Conclusie: Sommige verpleegkundigen in dit ziekenhuis krijgen een toeslag.
Volgt wel. Minstens één verpleegkundige ligt in de cirkel van het nachtwerk, en die cirkel ligt helemaal binnen de cirkel van de toeslag. Die verpleegkundige krijgt dus zeker een toeslag. Vergelijk het met voorbeeld 2: hier staat "iedereen" bij de middenterm, en dat maakt het verschil.
Voorbeeld 5: geen en sommige
Premisse 1: Geen enkele elektrische auto heeft een uitlaat.
Premisse 2: Sommige taxi's in deze stad zijn elektrisch.
Conclusie: Sommige taxi's in deze stad hebben geen uitlaat.
Volgt wel. De cirkels van de elektrische auto's en de uitlaat liggen los van elkaar. De taxi's die in de elektrische cirkel liggen, kunnen dus niet in de cirkel van de uitlaat liggen. Let op: over de andere taxi's zegt dit niets.
Voorbeeld 6: onzin die toch klopt
Premisse 1: Alle zebra's kunnen vliegen.
Premisse 2: Alles wat kan vliegen, heeft vleugels.
Conclusie: Alle zebra's hebben vleugels.
Volgt wel. In het echt is dit onzin, maar de vorm is precies die van voorbeeld 1. Je beoordeelt alleen of de conclusie uit de premissen volgt, niet of hij waar is.
In welke tests kom je syllogismen tegen?
In deze drie tests beoordeel je logische conclusies:
| Test | Testbureau | Wat je doet | Omvang |
|---|---|---|---|
| Logical Reasoning | Ixly | Syllogismen: je beoordeelt of een conclusie juist is | 15 minuten |
| Watson-Glaser | Pearson (TalentLens) | Kritisch denken in vijf onderdelen, waaronder deduceren: bepalen of een conclusie logisch volgt | 40 vragen in 30 tot 40 minuten |
| Verify Deductive Reasoning | SHL | Logische conclusies trekken uit gegeven informatie en argumenten beoordelen | Maximaal 18 vragen in 20 minuten |
- Ixly noemt Logical Reasoning vooral relevant voor functies waarin je complexe informatie analyseert, zoals jurist, beleidsmedewerker en journalist. Er staat een gratis oefentest voor op ixly.nl/kandidaten.
- De Watson-Glaser staat in een (ongedateerde) toelichting van LTP voor kandidaat-rechters als de test voor kritisch redeneervermogen. Pearson heeft een gratis oefentest, ook in het Nederlands.
- SHL vat deductief redeneren breder op dan syllogismen: je beoordeelt ook argumenten en vult scenario's aan met onvolledige informatie. SHL heeft er gratis oefentests voor.
De ACT van Ixly heeft drie onderdelen: cijferreeksen, figurenreeksen en verbale analogieën. Op de oefensite van LTP staan vier tests (abstracte matrix, verbale relaties, numerieke vaardigheden en cijferreeksen), en de G-test bevat daarnaast cijferanalogieën, patroon vouwen, figurenanalogieën en figurenreeksen. Syllogismen staan daar niet tussen. Van de elf vraagtypen in Cognitive Ability Pro noemt Ixly niet alle bij naam; de vragen zijn vooral visueel. Welk testbureau jouw test maakt, lees je bij testbureaus.
Wat Denkniveau wel en niet oefent
Denkniveau heeft geen simulatie met syllogismen. Onze oefentests volgen de ACT en Cognitive Ability Pro van Ixly en de G-test en het e-assessment van LTP. In geen van die simulaties zit een onderdeel met syllogismen, en de Logical Reasoning-test van Ixly bootsen we niet na. Moet je die maken, oefen dan met de voorbeelden op deze pagina en de gratis oefentest van Ixly.
Precies lezen helpt je wel bij andere onderdelen. Bij verbale analogieën en verbale relaties moet je de richting van een verband scherp houden, en bij numerieke vaardigheden van LTP haal je gegevens nauwkeurig uit een tabel of grafiek. Een overzicht van alle onderdelen staat bij wat is een capaciteitentest?, losse termen in de begrippenlijst.
Krijg je naast logisch redeneren ook cijferreeksen, figuren of analogieën? Probeer dan de gratis mini-proeftest: drie vragen met uitleg, zonder account.
Over Denkniveau
Redactie Denkniveau
Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests
Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.
Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact
Veelgestelde vragen
Wat is een syllogisme?
Een redenering met twee uitspraken (premissen) en een conclusie, met drie begrippen. Eén begrip staat in beide premissen en verbindt de andere twee. In een test beoordeel je of de conclusie zeker volgt uit de premissen, los van wat je zelf weet.
Hoe los je syllogismen snel op?
Gebruik alleen wat er staat en teken elke premisse als cirkels: alle A zijn B is cirkel A binnen B, geen A is B zijn twee losse cirkels, sommige A zijn B zijn overlappende cirkels. Zoek dan een tekening waarin de premissen kloppen en de conclusie niet. Bestaat die, dan volgt de conclusie niet.
In welke test zitten syllogismen?
De Logical Reasoning-test van Ixly bestaat uit syllogismen. De Watson-Glaser van Pearson heeft een onderdeel deduceren, en SHL heeft een aparte test voor deductief redeneren. In de ACT van Ixly en de G-test van LTP zitten geen syllogismen.
Wat betekent sommige in een logische test?
Meestal: minstens één, en misschien wel allemaal. Uit sommige A zijn B volgt dus niet dat er ook A zijn die geen B zijn. Lees de instructie van je test, want daar staat hoe je de woorden moet opvatten.
Kun je syllogismen oefenen bij Denkniveau?
Niet in een simulatie: onze oefentests volgen de ACT en Cognitive Ability Pro van Ixly en de tests van LTP, en daar zitten geen syllogismen in. Op deze pagina staan wel zes uitgewerkte voorbeelden. Ixly en SHL hebben gratis oefentests voor logisch of deductief redeneren.
Bronnen
Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.
- Logical Reasoning (syllogismen) · Ixly · 1 oktober 2026
- Assessments: overzicht met duur per test · Ixly · 1 oktober 2026
- Voor de kandidaat: gratis oefentests en tips · Ixly · 1 oktober 2026
- Watson-Glaser: vijf onderdelen van kritisch denken, 40 items, 30–40 minuten · Pearson TalentLens · 1 oktober 2026
- Practice tests (gratis oefentest Watson-Glaser, ook in het Nederlands) · Pearson TalentLens · 1 oktober 2026
- Toelichting analytische tests (verbale relaties, Watson-Glaser, matrix, numerieke vaardigheden; ongedateerd) · LTP · 1 oktober 2026
- SHL Verify Deductive Reasoning: Assessment Fact Sheet (2022) · SHL · 1 oktober 2026
- Cognitive assessments: deductive and inductive reasoning · SHL · 1 oktober 2026
- Practice tests (onder meer deductive reasoning) · SHL · 1 oktober 2026
- MCT-H: cognitieve capaciteitentest (vier factoren, acht subtests) · NOA · 1 oktober 2026
- Aristotle’s Logic (deductie, de vier soorten categorische uitspraken, middenterm) · Stanford Encyclopedia of Philosophy · 22 november 2022
- Evans, Barston & Pollard: On the conflict between logic and belief in syllogistic reasoning (11(3), 295–306) · Memory & Cognition · 1 mei 1983
- Handleiding ACT Algemene Intelligentie (V4, 2020) · Ixly · 1 februari 2020
- Cognitive Ability Pro · Ixly · 1 oktober 2026
- Oefensite van LTP: testoverzicht (vier tests, en de onderdelen van de G-test) · LTP · 1 oktober 2026
- Instructie, oefenvragen en testscherm van de G-test, gezien bij een afname door een kandidaat voor een managementfunctie bij Holland Casino · LTP-portaal (eigen waarneming) · 28 september 2026
Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.
Gratis oefenplan
5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.
Elke ochtend één korte les met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van de eerste cijferreeks tot de testdag zelf.
- 1Zo werkt de test
- 2Cijferreeksen
- 3Figurenreeksen
- 4Analogieën en tijdsdruk
- 5De testdag zelf