Naar de inhoud

Zo werkt onze oefentest: methode en verantwoording

Door de redactie van Denkniveau

Bijgewerkt 8 oktober 202611 min lezenFeiten gecontroleerd op 26 september 2026

Onze oefentest volgt de opzet van de ACT Algemene Intelligentie zoals Ixly die openbaar beschrijft: drie onderdelen, 45 seconden per vraag en 10 tot 17 adaptieve vragen per onderdeel. Je niveau schatten we met itemresponstheorie (IRT); de vergelijking met vmbo, mbo, hbo en wo berust op aannames. Elke uitkomst is dus een indicatieve oefenscore. Hieronder lees je hoe het werkt en waar de grenzen liggen.

De opzet: gebaseerd op de openbare beschrijving van de ACT

Ixly beschrijft de ACT in een openbare handleiding (versie 4, 2020). Onze simulatie volgt die opzet, met eigen vragen:

  • drie onderdelen in vaste volgorde: cijferreeksen, figurenreeksen en verbale analogieën;
  • per onderdeel eerst een voorbeeld met uitleg en drie oefenvragen zonder tijdslimiet, waarbij je alleen hoort of je antwoord goed of fout is;
  • 45 seconden per vraag, en geen antwoord telt als fout;
  • je kunt niet terug naar een eerdere vraag, en tussen de onderdelen kun je pauzeren.
Startniveau
−0,5
Iets onder het gemiddelde, net als bij de ACT
Stopregel
Standaardmeetfout onder 0,39
Komt overeen met een betrouwbaarheid van ongeveer 0,85
Vragen per onderdeel
10 tot 17
Minimaal 10, maximaal 17
Tijd per vraag
45 seconden
Geen antwoord telt als fout

Naast de volledige simulatie zijn er twee andere vormen:

  • De gratis mini-proeftest geeft van elk onderdeel één vraag, met 45 seconden per vraag. Met drie vragen kun je geen betrouwbare score berekenen; daarom laat de mini-test alleen zien wat je goed had, met uitleg, en geen score op een norm. Je vindt hem bij de gratis oefentest.
  • De CAP-simulatie is een benadering van Cognitive Ability Pro op basis van openbare informatie: één gemengde adaptieve test van maximaal 15 minuten. Die stopt bij een standaardmeetfout onder 0,33 (12 tot 24 vragen) of als de tijd op is. Ixly gebruikt voor CAP een eigen, AI-gestuurd algoritme; wij gebruiken ook hier ons IRT-model.

Hoe de adaptieve test werkt, in gewone taal

Het meetmodel: elke vraag heeft een moeilijkheid en een scherpte

We gebruiken het tweeparameter-logistische model (2PL), hetzelfde type model als de ACT. Elke vraag heeft daarin twee eigenschappen:

  • Moeilijkheid (b): het niveau waarop iemand de vraag precies de helft van de keren goed heeft.
  • Onderscheidend vermogen (a): hoe scherp de vraag onderscheid maakt tussen mensen net onder en net boven dat niveau.

Je niveau heet in IRT θ (thèta). Onze schaal is zo gekozen dat de beroepsbevolking gemiddeld 0 scoort, met een standaardafwijking van 1. Ongeveer twee derde van de mensen zit tussen −1 en 1. Volgens het model is de kans dat je een vraag goed beantwoordt:

P(goed) = 1 / (1 + e^(−a · (θ − b)))

Een voorbeeld met een vraag van moeilijkheid 0,5 en onderscheidend vermogen 1,5:

Jouw niveau (θ)Kans op een goed antwoord
−0,518%
032%
0,550%
1,068%
1,582%

Je niveau schatten na elk antwoord (EAP)

Voor de eerste vraag gaan we uit van de gewone verdeling van niveaus in de bevolking: de meeste mensen rond 0, weinig mensen heel hoog of heel laag. Na elk antwoord rekenen we voor 161 punten tussen −4 en 4, in stapjes van 0,05, uit hoe goed elk niveau jouw antwoordpatroon verklaart.

Je geschatte niveau is het gemiddelde van die bijgewerkte verdeling. Dat heet een EAP-schatting (expected a posteriori), een methode die Bock en Mislevy in 1982 beschreven voor adaptieve tests. Ook de ACT gebruikt deze methode. De spreiding van de verdeling is je standaardmeetfout: hoe kleiner, hoe zekerder de schatting. Een praktisch voordeel: ook als je alles goed of alles fout hebt, blijft de schatting bruikbaar. De klassieke maximum-likelihoodmethode loopt dan vast.

De volgende vraag kiezen

  • De eerste vraag ligt rond niveau −0,5, net onder gemiddeld. Net als bij de ACT is dat een bewuste keuze: zo heb je een grotere kans op een goed begin.
  • Daarna mikken we op je actuele schatting, met een kleine willekeurige afwijking (standaardafwijking 0,25), zodat niet iedereen precies dezelfde vragen krijgt. We blijven tussen −2,6 en 2,6, omdat we daarbuiten geen passende vragen hebben.
  • Cijferreeksen en figurenreeksen maakt een generator op het gevraagde niveau. Bij verbale analogieën nemen we van de vragen die je nog niet had de drie die op dat niveau de meeste informatie geven, en kiezen we er willekeurig één.

Een vraag geeft de meeste informatie als je kans op een goed antwoord ongeveer 50% is. Daardoor heb je aan het eind van een onderdeel vaak ongeveer de helft goed. Dat is geen teken dat het slecht gaat, maar zo werkt een adaptieve test. Lees er meer over bij de adaptieve test.

Wanneer stopt een onderdeel?

Een onderdeel stopt zodra je standaardmeetfout kleiner is dan 0,39 en je minstens 10 vragen hebt gehad. Na 17 vragen stopt het altijd. Een meetfout van 0,39 komt op onze schaal overeen met een betrouwbaarheid van ongeveer 0,85, want 1 − 0,39² ≈ 0,85. Dit zijn dezelfde getallen als bij de ACT (versie 3 en 4).

Van schatting naar score

De g-score: de drie onderdelen samen

Je totaalscore, de g-score, is een gewogen gemiddelde van de drie onderdelen. Elk onderdeel weegt mee met 1 gedeeld door het kwadraat van zijn standaardmeetfout: een nauwkeuriger gemeten onderdeel telt dus zwaarder. De standaardmeetfout van de g-score is 1 gedeeld door de wortel uit de som van die gewichten, net als bij de ACT. Heeft elk onderdeel een meetfout van 0,38, dan is die van de g-score ongeveer 0,22. Wat de g-score betekent, lees je bij de g-score.

De IQ-schaal en de marge

Op de IQ-schaal is je score 100 + 15 × θ. Daaromheen zetten we een marge van 80%: θ plus en min 1,28 keer de standaardmeetfout. Volgens ons model ligt je oefenniveau met 80% zekerheid binnen die band. Een voorbeeld: θ = 0,40 met een standaardmeetfout van 0,38 geeft een score van 106, met een marge van 99 tot 113.

Voorbeeld: θ = 0,40, standaardmeetfout 0,38
106
557085100115130145

Het blauwe vlak is de marge: met 80% zekerheid ligt de echte score tussen 99 en 113. Een score van 106 is hoger dan die van ongeveer 66% van de vergelijkingsgroep.

Vergelijken met een opleidingsniveau

Voor elke normgroep rekenen we eerst een z-score uit: z = (θ − μ) / σ, met het gemiddelde (μ) en de spreiding (σ) van die groep. Daaruit volgen:

  • sten = 5,5 + 2z, afgerond en begrensd op 1 tot en met 10;
  • stanine = 5 + 2z, afgerond en begrensd op 1 tot en met 9;
  • T-score = 50 + 10z;
  • percentiel = het deel van de normgroep dat lager scoort volgens de normale verdeling, begrensd op 1 tot en met 99.

Hetzelfde voorbeeld (θ = 0,40) levert per normgroep dit op:

NormgroepStenStanineT-scorePercentiel
vmbo876187
mbo765776
hbo554948
wo444325

Je prestatie is in alle vier de rijen gelijk; alleen de vergelijkingsgroep verandert. Zelf scores omzetten kan met de score-omrekentool.

Normgroepen: aannames, geen normeringsonderzoek

Dit zijn de normgroepen die we gebruiken, op dezelfde schaal als hierboven (beroepsbevolking gemiddeld 0, standaardafwijking 1):

NormgroepGemiddelde μ (θ)Spreiding σ (θ)Gemiddelde op de IQ-schaalSpreiding in IQ-punten
vmbo−0,550,85≈ 92≈ 13
mbo−0,200,8597≈ 13
hbo0,450,80≈ 10712
wo0,900,75≈ 114≈ 11

Hoe we aan deze getallen komen. Ze volgen het patroon dat je ook in de normgroepen van de ACT ziet: de gemiddelde score loopt op van vmbo naar wo. Binnen één opleidingsgroep is de spreiding bovendien kleiner dan in de hele bevolking. De precieze waarden zijn onze eigen inschatting. We hebben ze niet overgenomen uit de normtabellen van Ixly en niet zelf gemeten.

Wat Ixly anders doet. Ixly baseert zijn normen op uitslagen uit echte selectiesituaties bij veel organisaties, en heeft sinds 2017 ook aparte normgroepen voor mbo 1, 2, 3 en 4. Wij hebben één mbo-groep. Je score bij ons kan daarom afwijken van je score in de echte test. Meer hierover lees je bij normgroepen.

Waar de vragen vandaan komen

Alle vragen zijn eigen, originele vragen. We nemen geen vragen over van Ixly of van andere oefensites, en we bouwen ze ook niet na.

  • Cijferreeksen komen uit een generator met 26 regelfamilies, van eenvoudig (steeds hetzelfde verschil) tot lastig (twee reeksen door elkaar). Elke familie heeft een ingeschatte moeilijkheid en scherpte, en de foute opties komen uit typische denkfouten. Een controle zorgt dat geen andere regel een ander antwoord oplevert dat ook tussen de opties staat. Decimalen tonen we met een punt, zoals in de ACT.
  • Figurenreeksen zijn puzzels van 3 bij 3 vakjes met 4 opties, gebouwd met regels voor vorm, aantal, vulling, grootte, draaiing en positie, en voor figuren die over elkaar worden gelegd. De foute opties wijken op één kenmerk af. We gebruiken geen kleuren, alleen zwart, grijs, leeg en gestreept, zodat alles ook bij kleurenblindheid goed te onderscheiden is.
  • Verbale analogieën komen uit een eigen, handgeschreven verzameling met 20 soorten relaties, op vijf niveaus. Per analogie controleren we alle woordcombinaties uit de zes opties, zodat er precies één goede is. De moeilijkheid loopt van ongeveer −1,9 (niveau 1) tot 1,9 (niveau 5), in stappen van ongeveer 0,95 en met een kleine spreiding per vraag. Het onderscheidend vermogen loopt af van 1,8 naar 1,2.

Bij elke vraag hoort een stapsgewijze uitleg, opgebouwd uit de regel of relatie. Wordt je uitslag opgeslagen, dan rekent onze server de score opnieuw uit op basis van je antwoorden. Zo hangt de uitslag niet af van wat er in je browser gebeurt.

Belangrijk om te weten: de moeilijkheid en het onderscheidend vermogen van onze vragen zijn inschattingen van onszelf. Ze zijn nog niet vastgesteld met antwoorden van echte deelnemers.

De tests van LTP: vaste lijsten met één klok

De tests van LTP werken anders dan de ACT. Ze zijn niet adaptief: iedereen op een niveau krijgt een vaste lijst vragen die steeds moeilijker wordt, met één tijdslimiet per onderdeel. Je mag vragen overslaan en later teruggaan, en alleen het aantal goede antwoorden telt. Zo bouwen wij dat na:

  • Vorm en tempo volgen de oefensite en de toelichting van LTP: matrices van 3 bij 3 met 8 opties, verbale relaties met twee rijtjes van 5 woorden, tabellen en grafieken met 5 opties en een rekenmachine, en cijferreeksen met 5 opties. De tijd per vraag nemen we over van de proeftests op de oefensite van LTP. Van de onderdelen van de G-test waarvan LTP geen voorbeelden publiceert (cijferanalogieën, figurenanalogieën, figurenreeksen en patroon vouwen), oefenen we de meest gebruikte vorm.
  • Het niveau dat je kiest (mbo, hbo of wo) bepaalt hoe moeilijk de vragen zijn: per niveau een vaste lijst die van makkelijk naar moeilijk oploopt.
  • De vragen komen uit dezelfde soort generatoren als hierboven, met eigen regelfamilies voor matrices met 8 opties, figurenanalogieën, figurenreeksen, cijferanalogieën, kubusuitslagen en tabellen met verzonnen gegevens. De verbale relaties schrijven we met de hand, met dezelfde controle op precies één goede combinatie.
  • De score. Je rapport toont eerst het aantal goede antwoorden, zoals LTP scoort. Daarnaast schatten we met hetzelfde 2PL-model je niveau uit welke vragen je goed had en hoe moeilijk die waren, en vergelijken we dat met dezelfde normgroepen als hierboven. Open vragen tellen als fout, net als bij LTP.

We gebruiken geen normen van LTP; die zijn niet openbaar. Onze LTP-scores zijn dus net zo indicatief als onze Ixly-scores.

Hoe nauwkeurig is de simulatie?

Om de procedure te testen, doen we een simulatiestudie met 1.000 virtuele kandidaten van wie we het echte niveau kennen. Die kandidaten beantwoorden de vragen volgens het model. Daarna bekijken we hoe dicht de geschatte score bij het echte niveau ligt (de gemiddelde afwijking, RMSE) en hoeveel vragen er gemiddeld nodig zijn.

OnderdeelGemiddelde afwijking (RMSE)Gemiddelde meetfout (SEM)Samenhang met het echte niveau (r)Vragen per onderdeel
Cijferreeksen0,380,380,92gemiddeld 13,2 (10–17)
Figurenreeksen0,390,390,92gemiddeld 15,2 (11–17)
Verbale analogieën0,380,380,92gemiddeld 11,6 (10–17)
Totaalscore (g-score)0,250,220,97gemiddeld 40,0 in totaal

De afwijkingen staan op de θ-schaal. Een afwijking van 0,4 komt neer op ongeveer 6 punten op de IQ-schaal; voor de totaalscore is dat ongeveer 4 punten. Voor de verbale analogieën gebruikt de simulatie onze echte verzameling van 330 analogieën.

Een simulatie laat zien of de procedure werkt als het model en de moeilijkheid van de vragen kloppen. Hij laat niet zien hoe goed onze vragen werken bij echte mensen. Daarvoor zijn echte oefengegevens nodig; zie hieronder.

Beperkingen: zo lees je onze scores

  • Indicatief. Er is geen normeringsonderzoek gedaan, we gebruiken niet de normen van Ixly, LTP of NOA en een score is geen officiële IQ-meting.
  • Ingeschatte moeilijkheid. Tot we kunnen herkalibreren, kan een soort vraag makkelijker of moeilijker zijn dan we inschatten. Dat kan je score iets verschuiven.
  • Normgroepen als aannames. De vergelijking met vmbo, mbo, hbo en wo is zo goed als onze aannames.
  • Andere vragen. Onze vragen volgen de openbaar beschreven vorm van de ACT, maar het zijn andere vragen. De echte test kan anders aanvoelen.
  • Oefeneffect. Wie vaker oefent, raakt gewend aan de vraagsoorten en kan daardoor hoger scoren dan bij een eerste kennismaking.
  • Mini-tests zonder score. De gratis mini-tests zijn te kort voor een score op een norm. Die krijg je alleen bij de volledige simulatie.

Onze score is dus geen bewijs van je niveau. Wil je je niveau aantonen, lees dan hbo werk- en denkniveau aantonen.

Herkalibratie met anonieme oefendata

Bij elke beantwoorde vraag bewaren we een paar anonieme gegevens: het soort vraag, de regelfamilie, de ingeschatte moeilijkheid, goed of fout, de antwoordtijd en de testvorm. Er zit geen naam, e-mailadres of ander persoonsgegeven bij.

Zodra er genoeg van deze gegevens zijn, schatten we de moeilijkheid en het onderscheidend vermogen opnieuw, per regelfamilie en per verbale analogie, met hetzelfde 2PL-model. Daarmee worden de scores nauwkeuriger.

Voor de normgroepen zijn oefengegevens minder geschikt, want mensen die oefenen zijn geen willekeurige steekproef uit de beroepsbevolking. Die gegevens gebruiken we daarom alleen voorzichtig voor de normen. Wat we aanpassen, vermelden we op deze pagina, met de datum.

Over Denkniveau

Redactie Denkniveau

Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests

Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.

Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact

Veelgestelde vragen

Is de score van Denkniveau een echte IQ-score?

Nee. Het is een indicatieve oefenscore op een IQ-schaal. De vragen zijn eigen oefenvragen en onze normgroepen zijn aannames, niet gemeten in een normeringsonderzoek. De score helpt je inschatten waar je staat, maar is geen officiële meting.

Waarom had ik maar ongeveer de helft van de vragen goed?

Dat hoort bij een adaptieve test. Na een goed antwoord krijg je een moeilijkere vraag, na een fout een makkelijkere. Zo komt de test uit bij vragen die je ongeveer de helft van de keren goed hebt. Daar meet hij het nauwkeurigst.

Geeft de gratis mini-proeftest een score?

De gratis mini-proeftest geeft geen score. Hij stelt één vraag per onderdeel (drie in totaal), en daarmee kun je geen betrouwbare score berekenen. Je ziet wel wat je goed had, met uitleg. Een indicatieve score per opleidingsniveau krijg je pas bij de volledige simulatie, met 10 tot 17 vragen per onderdeel.

Waarom verschilt mijn score per opleidingsniveau?

Je prestatie blijft gelijk, maar de vergelijkingsgroep verandert. Groepen met een hogere opleiding scoren gemiddeld hoger, dus dezelfde prestatie levert vergeleken met wo een lagere sten op dan vergeleken met mbo.

Gebruikt Denkniveau de normen van Ixly?

Nee. We gebruiken eigen, gedocumenteerde aannames voor vmbo, mbo, hbo en wo. Ze staan op deze pagina. Zodra er genoeg anonieme oefendata zijn, stellen we eerst de moeilijkheid van de vragen bij.

Bronnen

Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.

  1. Handleiding ACT Algemene Intelligentie (V4, 2020) · Ixly · 1 februari 2020
  2. Adaptive EAP estimation of ability in a microcomputer environment (Bock & Mislevy, 1982) · Applied Psychological Measurement · 26 september 2026
  3. Nieuw: vier mbo-normgroepen voor de ACT Algemene Intelligentie · Ixly · 11 december 2017
  4. Cognitive Ability Pro · Ixly · 26 september 2026

Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.

Gratis oefenplan

5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.

Elke ochtend één korte les met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van de eerste cijferreeks tot de testdag zelf.

Je krijgt 5 mails met oefentips en informatie over de oefenpassen. Afmelden kan altijd, met één klik. Privacy

  1. 1Zo werkt de test
  2. 2Cijferreeksen
  3. 3Figurenreeksen
  4. 4Analogieën en tijdsdruk
  5. 5De testdag zelf