Naar de inhoud

Normgroepen: zo vergelijkt de test je met vmbo, mbo, hbo en wo

Door de redactie van Denkniveau

Bijgewerkt 1 oktober 20265 min lezenFeiten gecontroleerd op 26 september 2026

Een normgroep is de groep waarmee je score wordt vergeleken. Bij de ACT van Ixly zijn dat groepen per opleidingsniveau (vmbo, mbo, hbo en wo) en, voor de IQ-score, de Nederlandse beroepsbevolking. Dezelfde prestatie levert daardoor per groep een andere sten op.

Waarom een test met normgroepen werkt

Een ruwe score zegt op zichzelf weinig. Pas als je hem vergelijkt met de scores van anderen, weet je of hij hoog of laag is. Die anderen vormen de normgroep. In rapporten en handleidingen heet dat ook wel de referentiegroep; beide woorden betekenen hier hetzelfde.

Opleidingsniveau hangt sterk samen met de scores op intelligentietests. Het zou daarom oneerlijk zijn om iemand met een vmbo-opleiding te vergelijken met wo'ers. Bovendien zoeken organisaties bijna altijd iemand voor een functie van een bepaald niveau. Daarom zijn er normgroepen per opleidingsniveau.

Een paar kenmerken van die normgroepen:

  • Gebaseerd op sollicitaties. De scores komen van kandidaten die de test maakten tijdens een selectieprocedure, bij veel organisaties uit uiteenlopende sectoren. Mensen kunnen in een sollicitatie namelijk anders presteren dan in een situatie zonder gevolgen.
  • Gewogen naar leeftijd en geslacht, zodat elke groep lijkt op de mensen met dat opleidingsniveau in Nederland.
  • Geen aparte normen per geslacht, leeftijd, regio of afkomst. Iedereen wordt met dezelfde groepen vergeleken.

Zo groot zijn de normgroepen (stand 2020):

vmbo
300 personen
mbo
659 personen
hbo
570 personen
wo
490 personen
Beroepsbevolking (voor de IQ-score)
2.761 personen
Verzameld bij 111 organisaties

In de volledige simulatie kies je zelf met welk opleidingsniveau je vergeleken wilt worden, en zie je je score ook ten opzichte van de andere niveaus. Zo zie je meteen wat een normgroep met je score doet.

Welke normgroep wordt voor jou gebruikt?

De organisatie kiest met welke normgroep of normgroepen je wordt vergeleken. Dat is vaak het niveau dat bij de functie of opleiding hoort, en niet per se je eigen diploma. Bij de Fontys 21+ toets, voor mensen zonder de vereiste vooropleiding, is dat bijvoorbeeld hbo.

Staan er meerdere groepen in je rapport, dan zie je hoe je tegenover elk niveau scoort. Twijfel je welke groep voor de vacature telt? Vraag het aan je contactpersoon bij de organisatie.

Geen passend diploma? Dan telt het niveau dat je wilt aantonen

Juist als je geen passend diploma hebt, bepaalt de normgroep wat je score zegt. Je score laat dan zien hoe je denkvermogen zich verhoudt tot dat van mensen mét dat diploma. Bij de 21+ toets van Fontys is dat de hbo-groep.

Ook Registerplein zet de Ixly-test in, voor mensen die zich willen registreren zonder diploma van de diplomalijst (bericht van januari 2026). Registerplein beschrijft hem als een niveautest die meet op welk niveau iemand denkt en werkt. Zie de niveautest van Registerplein en hbo-werk- en denkniveau aantonen.

Rekenvoorbeeld: één prestatie, vier verschillende stens

Achter je rapport zit een ruwe score: een schatting van je niveau die de test na elk antwoord bijwerkt. Die ruwe score wordt per normgroep omgezet in een z-score, en daarna in een sten:

  • z = (jouw ruwe score − gemiddelde van de groep) ÷ standaarddeviatie van de groep
  • sten = 5,5 + 2 × z, afgerond

Elke normgroep heeft een eigen gemiddelde en standaarddeviatie van de ruwe g-score. Stel dat jouw ruwe g-score 0,40 is:

NormgroepGemiddeldeStandaarddeviatiez-scoreStenPercentiel
vmbo−0,240,531,21889
mbo−0,040,610,72776
hbo0,500,56−0,18543
wo0,830,50−0,86419

Tegenover de beroepsbevolking (gemiddelde 0,18, standaarddeviatie 0,71) is dezelfde score een IQ van ongeveer 105: net boven het gemiddelde.

Je prestatie is in alle vijf de vergelijkingen precies hetzelfde. Alleen de groep verschilt. Tegenover vmbo hoor je bij de beste 11 procent, tegenover wo bij de laagste 20 procent.

ISCED: internationale namen voor dezelfde groepen

Sinds eind 2021 gebruikt Ixly in zijn internationale rapporten namen uit ISCED, de internationale indeling van opleidingsniveaus van UNESCO. Alleen de namen zijn veranderd; de normgroepen zelf niet.

NormgroepNaam in het rapportWaarom
vmboISCED 2vmbo en mbo 1 vallen onder niveau 2
mboISCED 2/3mbo 1 is niveau 2, mbo 2 tot en met 4 is niveau 3
hbo/bachelorISCED 6/7bachelor is niveau 6, master is niveau 7
wo/masterISCED 6/7ook op het wo haal je een bachelor en een master

Omdat hbo/bachelor en wo/master allebei "ISCED 6/7" heten, kijk je in de toelichting van het rapport welke groep op hbo en welke op wo is gebaseerd.

Aparte normgroepen voor mbo 1 tot en met 4

Binnen het mbo zijn de niveauverschillen groot. Daarom introduceerde Ixly eind 2017 vier aparte normgroepen: voor mbo 1, 2, 3 en 4. Ze zijn gebaseerd op gegevens uit januari tot en met november 2017.

NiveauAantal personen
mbo 1115
mbo 2580
mbo 3421
mbo 4546

De scores liepen op van mbo 1 naar mbo 4, zoals je zou verwachten. Voor een functie op mbo 2-niveau kan een organisatie je dus vergelijken met mbo 2 in plaats van met het hele mbo. Meer over testen op dit niveau lees je bij capaciteitentest op mbo-niveau.

Wat betekent dit voor jouw uitslag?

  • Lees een sten altijd samen met de normgroep. Een 5 tegenover wo is iets anders dan een 5 tegenover mbo.
  • Een lagere sten tegenover een hoger niveau is logisch, en geen teken dat je slechter presteerde.
  • Je IQ-score gebruikt een andere groep: de beroepsbevolking. Zie de IQ-score in je testrapport.
  • Omrekenen kan binnen één groep, met de omrekentool. Hoe je een sten leest, staat bij de stenscore.

Wil je je score verbeteren voor een volgende test? Oefen het formaat en de tijdsdruk vooraf:

Over Denkniveau

Redactie Denkniveau

Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests

Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.

Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact

Veelgestelde vragen

Wat is een normgroep?

Een normgroep is een grote groep mensen die dezelfde test eerder maakte. Je score wordt met hun scores vergeleken. Bij de ACT van Ixly zijn dat groepen per opleidingsniveau: vmbo, mbo, hbo en wo, en voor de IQ-score de beroepsbevolking.

Word ik vergeleken met mijn eigen opleidingsniveau?

Niet per se. De organisatie kiest met welke normgroep je wordt vergeleken, vaak het niveau dat bij de functie of opleiding hoort. Bij de Fontys 21+ toets is dat bijvoorbeeld hbo.

Wat betekent ISCED 6/7 in mijn rapport?

ISCED is de internationale indeling van opleidingsniveaus van UNESCO: niveau 6 is bachelor, niveau 7 master. Ixly noemt zowel de normgroep hbo/bachelor als wo/master ISCED 6/7. De toelichting in je rapport laat zien welke groep welke is.

Waarom heb ik tegenover hbo een lagere sten dan tegenover mbo?

Omdat de hbo-groep gemiddeld hoger scoort. Dezelfde prestatie steekt daar minder boven het gemiddelde uit. Je sten zegt iets over je positie in een groep, niet over een vast niveau.

Zijn er aparte normen voor mannen en vrouwen of per leeftijd?

Nee. De ACT gebruikt geen aparte normgroepen op basis van geslacht, leeftijd, regio of afkomst. Iedereen wordt met dezelfde groepen per opleidingsniveau vergeleken.

Bronnen

Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.

  1. Handleiding ACT Algemene Intelligentie (V4, 2020) · Ixly · 1 februari 2020
  2. ISCED: nieuwe internationale normgroepen · Ixly · 23 december 2021
  3. International Standard Classification of Education (ISCED) · UNESCO Institute for Statistics · 26 september 2026
  4. Nieuw: vier mbo-normgroepen voor de ACT Algemene Intelligentie · Ixly · 11 december 2017
  5. Voorbeeldrapport ACT Digit Series (2022) · Ixly · 26 september 2026
  6. Informatie capaciteitentest en taaltoets 21+ (pdf) · Fontys Hogescholen · 20 april 2026
  7. Tarief Ixly-test aangepast · Registerplein · 5 januari 2026

Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.

Gratis oefenplan

5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.

Elke ochtend één korte les met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van de eerste cijferreeks tot de testdag zelf.

Je krijgt 5 mails met oefentips en informatie over de oefenpassen. Afmelden kan altijd, met één klik. Privacy

  1. 1Zo werkt de test
  2. 2Cijferreeksen
  3. 3Figurenreeksen
  4. 4Analogieën en tijdsdruk
  5. 5De testdag zelf