Naar de inhoud

Capaciteitentest: wat is het, wat meet hij en hoe oefen je?

Door de redactie van Denkniveau

Bijgewerkt 1 oktober 202610 min lezenFeiten gecontroleerd op 1 oktober 2026

Een capaciteitentest meet hoe goed je redeneert: hoe snel je de regel ziet in een reeks getallen, een puzzel van figuren of een paar woorden. Werkgevers en opleidingen gebruiken hem om je te vergelijken met een normgroep, bijvoorbeeld mensen met een hbo-opleiding; de uitslag staat als sten, percentiel of IQ-score in een rapport. Je maakt de test meestal online en onder tijdsdruk, en bent er een kwartier tot een uur mee bezig. Oefenen helpt vooral om de vraagtypen en het tempo te leren kennen; de gemiddelde scorewinst is bescheiden.

Wat hij meet
Redeneervermogen
Met getallen, figuren en woorden
Duur
15 tot 60 minuten
Verschilt per test en testbureau
Uitslag
Sten, percentiel of IQ
Vergeleken met een normgroep
Effect van oefenen
Bescheiden
Gemiddeld 0,26 standaarddeviatie hoger bij een tweede afname

Wat is een capaciteitentest?

Een capaciteitentest is een test van je denkvermogen die een organisatie gebruikt om een beslissing te nemen: past je niveau bij deze functie of opleiding? De test meet niet wat je op school hebt geleerd, maar hoe goed je nieuwe problemen oplost. Je krijgt meerkeuzevragen met een tijdslimiet, en vaak maak je de test thuis op de computer, via een persoonlijke link.

Je komt veel namen tegen voor hetzelfde: cognitieve capaciteitentest, cognitieve test, redeneertest of intelligentietest. Het assessmentbureau LTP gebruikt "capaciteitentest" en "intelligentietest" zelfs door elkaar. Een IQ-test op internet meet iets vergelijkbaars, maar zonder gevolgen. Een capaciteitentest vergelijkt je met een groep die bij de functie past, en de uitslag telt mee in een selectie.

Bij de ACT, de capaciteitentest van Ixly, meet de totaalscore vooral fluid intelligentie: redeneren met nieuwe informatie, los van aangeleerde kennis. Stampen heeft dus weinig zin. Wat wel helpt, is de vraagtypen kennen en een vaste aanpak hebben.

Wat meet een capaciteitentest?

De meeste capaciteitentests meten drie soorten redeneren. Samen geven ze een beeld van je algemene denkniveau, vaak de g-score genoemd.

  • Numeriek: patronen en verhoudingen in getallen zien, zoals in een cijferreeks of een tabel.
  • Abstract: een regel ontdekken in figuren, zonder woorden of getallen.
  • Verbaal: verbanden tussen woorden herkennen, zoals in een analogie.

Sommige tests meten daarnaast ruimtelijk inzicht, logisch redeneren of het volgen van regels in een stroomdiagram. Bij de ACT van Ixly is de g-score een gewogen gemiddelde van de drie onderdelen: hoe betrouwbaarder een onderdeel meet, hoe zwaarder het telt. Hoe dat werkt, lees je bij de g-score.

De onderdelen van een capaciteitentest

Elk testbureau heeft eigen vraagvormen, maar de meeste komen uit een paar vaste families. In dit overzicht zie je wat je doet, bij welk bureau je het tegenkomt en waar je het oefent.

OnderdeelWat je doetSoort redenerenKom je tegen bijOefenen
CijferreeksenHet getal kiezen dat op de plek van het vraagteken hoortNumeriekIxly (ACT), LTP (G-test)Cijferreeksen oefenen
Figurenreeksen en matricesHet lege vak van een puzzel van 3 bij 3 invullenAbstractIxly (ACT), LTP (matrix test, G-test)Figurenreeksen, abstracte matrices
Figurenreeksen op een rijDe figuur kiezen die een rij tekeningen afmaaktAbstractLTP (G-test)Figurenreeksen van LTP
Verbale analogieënTwee woordparen met hetzelfde verband vindenVerbaalIxly (ACT), LTP (verbale relaties)Verbale analogieën, verbale relaties
Cijfer- en figurenanalogieënDezelfde bewerking toepassen op een nieuw getal of een nieuwe figuurNumeriek en abstractLTP (G-test)Cijferanalogieën, figurenanalogieën
Tabellen en grafiekenGegevens aflezen en ermee rekenenNumeriekLTP (numerieke vaardigheden), Ixly (Data Interpretation)Numerieke vaardigheden
StroomdiagrammenEen figuur stap voor stap laten veranderen volgens regelsProcedureelIxly (Procedural Reasoning)Stroomdiagrammen
Patroon vouwenKiezen welke 3D-figuur je van een uitslag kunt vouwenRuimtelijkLTP (G-test)Patroon vouwen

Cijferreeksen kom je bij veel bureaus tegen, onder meer in de ACT van Ixly en de G-test van LTP. Zo ziet zo'n opgave eruit, als eigen voorbeeld in dezelfde vorm:

Antwoord

Uitleg

  1. 1.Om en om komt er 5 bij en gaat er 4 af.
  2. 2.Nu is het weer + 5: 15 + 5 = 20.
  3. 3.Het juiste antwoord is 20.

Wil je de patronen achter cijferreeksen leren herkennen, begin dan bij cijferreeksen oefenen: de tien patronen die je het vaakst tegenkomt, een stappenplan en gratis oefenvragen met uitleg. Ixly heeft daarnaast losse tests van ongeveer tien minuten voor numeriek, abstract en verbaal redeneren. Meer daarover lees je bij numeriek redeneren en abstract redeneren.

Wie gebruikt een capaciteitentest, en waarom?

Organisaties gebruiken een capaciteitentest omdat de uitslag iets zegt over hoe iemand in een functie zal presteren. LTP wijst op onderzoek waaruit blijkt dat capaciteitentests een krachtige voorspeller zijn van succes in een functie.

Je komt capaciteitentests op deze plekken tegen:

  • Bij een sollicitatie. Werkgevers gebruiken de test in hun selectie, soms samen met een persoonlijkheidsvragenlijst. De politie laat kandidaat-agenten bijvoorbeeld online een cognitietest maken die numeriek inzicht en algemeen redeneervermogen meet (zie de politie). Welke test andere organisaties gebruiken, staat in het overzicht per werkgever.
  • Bij toelating tot het hbo. Bij het 21+ toelatingsonderzoek van een hogeschool kan een capaciteitentest horen. Fontys stelt er bijvoorbeeld mee vast of je het vereiste werk- en denkniveau hebt: met de ACT Algemene Intelligentie en een normgroep op hbo-niveau (zie de 21+ toets van Fontys).
  • Bij een beroepsregister. Voor het register Cliëntondersteuners moet je sinds 1 november 2021 minimaal hbo-niveau aantonen. Zonder passend diploma kan dat met een niveautoets, en Registerplein adviseert die van Ixly (zie de niveautest van Registerplein).

De organisatie bepaalt zelf welke normgroep telt en welke uitslag ze voor een functie nodig vindt. Een landelijke slaaggrens bestaat niet. Wat dat voor jouw score betekent, lees je bij wat is een goede score?.

Welke testbureaus maken capaciteitentests?

Een capaciteitentest komt van een gespecialiseerd testbureau. De organisatie waar je solliciteert kiest de test en beslist wat er met de uitslag gebeurt. Drie bureaus die je op deze site vaak tegenkomt:

  • Ixly maakt de ACT Algemene Intelligentie, op ixly.nl nu Cognitive Ability genoemd. Die heeft drie onderdelen (cijferreeksen, figurenreeksen en verbale analogieën), is adaptief en geeft je 45 seconden per vraag en 10 tot 17 vragen per onderdeel. Daarnaast is er Cognitive Ability Pro: één gemengde test van gemiddeld 15 minuten met elf vraagtypen. Meer over het bureau lees je bij wat is Ixly?.
  • LTP gebruikt onder meer de G-test: 50 opgaven van zes soorten door elkaar, met één klok van 20 minuten. Alleen het aantal goede antwoorden telt, en LTP maakt zijn tests bewust zo dat weinig mensen alles afkrijgen. Zie het LTP-assessment.
  • Berenschot laat kandidaten de Capacity Scan maken, die ongeveer een uur duurt. De uitnodiging komt via het testplatform van Ixly (Test Toolkit). Zie het Berenschot-assessment.

Andere bureaus zijn onder meer GITP, Assessio (met Assessio Bloom, voorheen eelloo), NOA en SHL. Welke tests zij gebruiken en waar je bij hen gratis oefent, staat bij testbureaus in Nederland.

Weet je niet welk bureau jouw test maakt? Kijk in je uitnodiging: daar staat vaak de naam van het bureau of het testplatform. Een mail van Ixly of Test Toolkit betekent dat je de test op het platform van Ixly maakt; lees dan ook uitnodiging van Ixly Test Toolkit. Het verschil tussen de tests van LTP en Ixly lees je bij G-test of Ixly-test?.

Hoe lang duurt een capaciteitentest?

Dat hangt af van de test:

TestBureauDuur
ACT Algemene Intelligentie (Cognitive Ability)IxlyMaximaal ongeveer 40 tot 45 minuten, meestal korter
Cognitive Ability ProIxlyGemiddeld 15 minuten
Losse tests voor numeriek, abstract of verbaal redenerenIxlyOngeveer 10 minuten per test
G-testLTP20 minuten voor 50 opgaven
Capacity ScanBerenschotOngeveer 1 uur

Tel daar de uitleg en de oefenvragen vooraf bij op. Houd voor de ACT minstens drie kwartier vrij, liever een uur. Pauzeren kan bij de ACT alleen tussen de onderdelen, en LTP laat je een capaciteitentest in één keer afmaken. Meer details staan bij hoe lang duurt de Ixly-test?.

De uitslag van een capaciteitentest: sten, percentiel en normgroep

Een capaciteitentest geeft geen cijfer, maar een plek in een groep. Je prestatie wordt vergeleken met een normgroep: mensen die de test eerder maakten, vaak ingedeeld naar opleidingsniveau (vmbo, mbo, hbo of wo). De organisatie kiest welke groep telt, meestal het niveau van de functie. Dezelfde prestatie kan dus gemiddeld zijn in de hbo-groep en bovengemiddeld in de mbo-groep. Meer daarover lees je bij normgroepen.

SchaalGemiddeldZo lees je hem
Sten (1 tot 10)5,5Sten 5 en 6 zijn gemiddeld. Een 5 is geen onvoldoende.
Percentiel50Bij percentiel 70 scoorde 70 procent van de normgroep even hoog of lager dan jij.
T-score50Een standaardscore met een standaarddeviatie van 10.
IQ-score100Bij Ixly vergeleken met de Nederlandse beroepsbevolking, met een standaarddeviatie van 15.

Bij Ixly staat bij je score ook een marge: met 80 procent zekerheid ligt je werkelijke score binnen die band. LTP telt het aantal goede antwoorden en vergelijkt dat met een norm. Hoe je een rapport leest, staat bij je Ixly-uitslag lezen, de stenscore en je LTP-uitslag. Heb je een score op de ene schaal en wil je weten wat die op een andere schaal is, gebruik dan score omrekenen.

Liever kijken? In ruim drie minuten uitgelegd

Capaciteitentest uitgelegd: wat werkgevers meten en waarom oefenen loont

Video · 3:41 · met Nederlandse ondertiteling

Spring naar een onderwerp (8 hoofdstukken)
Doe de gratis mini-proeftest Of oefen onbeperkt vanaf €12,95

De video staat op YouTube en laadt pas als je op afspelen klikt. YouTube kan dan cookies plaatsen; zie de cookieverklaring. Eigen oefenvragen, gemaakt door de Redactie Denkniveau; de stem is synthetisch.

Heeft oefenen voor een capaciteitentest zin?

Ja, maar verwacht geen wonderen. In 2007 bundelden Hausknecht en collega's in het Journal of Applied Psychology 50 studies naar mensen die een capaciteitentest opnieuw maakten: 107 groepen met samen 134.436 deelnemers. Bij de tweede afname lagen de scores gemiddeld 0,26 standaarddeviatie hoger. De winst was groter als mensen ook training kregen, en als ze precies dezelfde test opnieuw maakten.

Om een idee te geven: op de IQ-schaal (standaarddeviatie 15) komt 0,26 standaarddeviatie neer op ongeveer 4 punten, op de stenschaal (standaarddeviatie 2) op ongeveer een halve sten. Dat is een bescheiden effect. Oefenen maakt je niet slimmer, maar het voorkomt onnodig puntverlies: tijd kwijt aan een onbekend vraagtype, schrik van de klok of te lang blijven hangen bij één vraag.

Ixly zegt het zo:

“Het is belangrijker om te leren hóe je de test aanpakt, dan een specifieke test te leren.”
Bron: Ixly, Assessment oefenen · geraadpleegd 1 oktober 2026

Daar komt bij dat oefentests vaak makkelijker zijn dan de test zelf, met minder tijdsdruk. Oefen dus ook op het tempo van de test. Meer over het onderzoek en wat het voor jou betekent, lees je bij heeft oefenen zin?.

Capaciteitentest oefenen: zo pak je het aan

  1. 1

    Zoek uit welke test je krijgt

    Kijk in je uitnodiging welk testbureau of platform wordt genoemd, en zoek je organisatie op in het overzicht per werkgever. Twijfel je, vraag het dan na bij je contactpersoon.

  2. 2

    Maak de gratis oefentests van het bureau

    Ixly heeft op ixly.nl/kandidaten dertien gratis oefentests, waaronder numeriek, abstract en verbaal redeneren en Cognitive Ability Pro. LTP heeft een eigen oefensite met uitleg, uitgewerkte voorbeelden en een proeftest met tijdslimiet. Zo ken je de schermen al voordat het telt.

  3. 3

    Leer per onderdeel de aanpak, eerst zonder klok

    Begin bij cijferreeksen en werk daarna de figuren en woorden af via oefenen per onderdeel. Zoek bij elke fout uit welk patroon je miste.

  4. 4

    Oefen daarna op het tempo van de test

    Bij de ACT van Ixly heb je 45 seconden per vraag. In de G-test van LTP maak je 50 opgaven in 20 minuten, gemiddeld 24 seconden per vraag.

  5. 5

    Doe een volledige simulatie en loop je fouten na

    Een hele test achter elkaar laat zien hoe je je tijd verdeelt en waar je punten laat liggen.

  6. 6

    Zorg voor een rustige testdag

    Laptop, stabiele verbinding, telefoon weg en kladpapier als dat mag. Zie online capaciteitentest thuis maken.

Hoeveel tijd je hebt, bepaalt het tempo van je voorbereiding. Een indeling per dag staat in het oefenplan voor 7 dagen en het oefenplan voor 30 dagen. Hoort er bij jouw sollicitatie meer bij dan een test, zoals vragenlijsten, een rollenspel of een gesprek met een psycholoog? Lees dan hoe je een assessment oefent.

Gratis oefenen bij Denkniveau

Denkniveau is een onafhankelijke oefensite, niet verbonden aan Ixly of LTP. Alle oefenvragen zijn eigen, originele vragen in de vorm van de openbaar beschreven tests, en onze scores zijn indicatief.

  • Mini-proeftest in Ixly-stijl: drie vragen (een cijferreeks, een figurenreeks en een verbale analogie) met 45 seconden per vraag, zonder account en met uitleg. Start de mini-proeftest.
  • Mini-G-test in LTP-stijl: zes vragen, één van elke soort uit de G-test, op het tempo van 24 seconden per vraag. Start de mini-G-test.
  • Oefenpas: onbeperkt oefenen met volledige simulaties van de ACT, de G-test en het LTP e-assessment, plus een benadering van Cognitive Ability Pro op basis van openbare informatie. Je krijgt een rapport per opleidingsniveau. Vanaf €12,95, eenmalig; zie de prijzen.

Over Denkniveau

Redactie Denkniveau

Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests

Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.

Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact

Veelgestelde vragen

Wat is een capaciteitentest?

Een test die meet hoe goed je redeneert met getallen, figuren en woorden. Werkgevers en opleidingen gebruiken hem om je denkniveau te vergelijken met een normgroep, bijvoorbeeld mensen met een hbo-opleiding. Hij lijkt op een IQ-test, maar de uitslag telt mee in een selectie.

Hoe lang duurt een capaciteitentest?

Dat verschilt per test. De ACT van Ixly duurt maximaal ongeveer 40 tot 45 minuten en meestal korter, Cognitive Ability Pro gemiddeld 15 minuten en de G-test van LTP 20 minuten. De Capacity Scan van Berenschot duurt ongeveer een uur.

Kun je een capaciteitentest oefenen?

Ja. Je kunt de vraagtypen, een vaste aanpak en het tempo oefenen. Een overzicht van 50 studies (Hausknecht e.a., 2007) vond dat scores bij een tweede afname gemiddeld 0,26 standaarddeviatie hoger lagen. Dat is bescheiden: oefenen voorkomt vooral onnodig puntverlies.

Wat is een goede score op een capaciteitentest?

Sten 5 of 6 is gemiddeld ten opzichte van je normgroep; vanaf sten 7 scoor je boven het gemiddelde. Welke score genoeg is, bepaalt de organisatie per functie. Een landelijke slaaggrens bestaat niet.

Is een capaciteitentest hetzelfde als een IQ-test?

Bijna. Beide meten je redeneervermogen, en LTP gebruikt capaciteitentest en intelligentietest door elkaar. Ixly rapporteert naast sten en percentiel ook een IQ-score. Het verschil zit in het doel: een capaciteitentest vergelijkt je met een groep die past bij een functie of opleiding.

Wat als ik niet alle vragen afkrijg?

Dat is bij veel tests normaal. LTP maakt zijn capaciteitentests bewust zo dat maar weinig mensen alle vragen binnen de tijd afkrijgen, en telt alleen goede antwoorden. Bij de ACT van Ixly heb je 45 seconden per vraag; geef je geen antwoord, dan telt de vraag als fout.

Bronnen

Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.

  1. Handleiding ACT Algemene Intelligentie (V4, 2020) · Ixly · 1 februari 2020
  2. Assessments: overzicht met duur per test · Ixly · 1 oktober 2026
  3. Cognitive Ability Pro · Ixly · 1 oktober 2026
  4. Procedural Reasoning · Ixly · 1 oktober 2026
  5. Data Interpretation · Ixly · 1 oktober 2026
  6. Voor de kandidaat: gratis oefentests en tips · Ixly · 1 oktober 2026
  7. Assessment oefenen · Ixly · 1 oktober 2026
  8. Wat is een capaciteitentest? · LTP · 1 oktober 2026
  9. Wat doe ik bij tijdgebrek tijdens een capaciteitentest? · LTP · 1 oktober 2026
  10. Kan ik oefenen voor een assessment? (met link naar de oefensite) · LTP · 1 oktober 2026
  11. Toelichting analytische tests (matrix, verbale relaties, numerieke vaardigheden, Watson-Glaser; ongedateerd) · LTP · 1 oktober 2026
  12. Instructie, oefenvragen en testscherm van de G-test (eigen waarneming bij een afname) · LTP-portaal (eigen waarneming) · 28 september 2026
  13. Veelgestelde vragen Berenschot Online Assessments · Berenschot · 1 oktober 2026
  14. 21+ toelatingsonderzoek · Fontys Hogescholen · 1 oktober 2026
  15. Cognitie- en taaltest (selectie agent) · Politie · 1 oktober 2026
  16. HBO test (register Cliëntondersteuners) · Registerplein · 1 oktober 2026
  17. GITP: talent assessments en trainingen · GITP · 1 oktober 2026
  18. eelloo wordt Assessio Bloom · Assessio Bloom · 15 december 2023
  19. Cognitieve capaciteitentests (MCT-M, MCT-H, MCT-A) · NOA-VU · 1 oktober 2026
  20. Cognitive assessments (Verify G+, Verify) · SHL · 1 oktober 2026
  21. Hausknecht, Halpert, Di Paolo & Moriarty Gerrard: Retesting in selection: a meta-analysis of coaching and practice effects for tests of cognitive ability (92(2), 373–385) · Journal of Applied Psychology · 1 maart 2007

Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.

Gratis oefenplan

5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.

Elke ochtend één korte les met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van de eerste cijferreeks tot de testdag zelf.

Je krijgt 5 mails met oefentips en informatie over de oefenpassen. Afmelden kan altijd, met één klik. Privacy

  1. 1Zo werkt de test
  2. 2Cijferreeksen
  3. 3Figurenreeksen
  4. 4Analogieën en tijdsdruk
  5. 5De testdag zelf