Stanine: wat betekent je stanine-score?
Door de redactie van Denkniveau
Bijgewerkt 26 september 20265 min lezenFeiten gecontroleerd op 26 september 2026
Een stanine is een score van 1 tot 9 die laat zien hoe je scoort ten opzichte van een normgroep. Stanine 5 is het midden, 1 het laagst en 9 het hoogst. Een bekend voorbeeld: voor de Fontys 21+ toets heb je stanine 4 of hoger nodig, vergeleken met hbo.
Wat is een stanine?
"Stanine" is een samentrekking van standard nine: een standaardschaal met negen stappen. De schaal heeft een gemiddelde van 5 en een standaarddeviatie van 2. De luchtmacht van het Amerikaanse leger ontwikkelde de stanine in 1942. Negen stappen werden gekozen omdat een score dan in één cijfer past.
Stanine 2 tot en met 8 zijn elk een halve standaarddeviatie breed. Stanine 5 ligt precies rond het gemiddelde: van 0,25 standaarddeviatie eronder tot 0,25 erboven. Stanine 1 en 9 zijn de uitersten, voor alles wat verder dan 1,75 standaarddeviatie van het gemiddelde ligt.
Daardoor is de verdeling altijd hetzelfde. Van elke 100 mensen in de normgroep halen er ongeveer 4, 7, 12, 17, 20, 17, 12, 7 en 4 een stanine 1 tot en met 9.
| Stanine | Aandeel | Percentiel (t/m) |
|---|---|---|
| 1 | 4% | 4% |
| 2 | 7% | 11% |
| 3 | 12% | 23% |
| 4 | 17% | 40% |
| 5 | 20% | 60% |
| 6 | 17% | 77% |
| 7 | 12% | 89% |
| 8 | 7% | 96% |
| 9 | 4% | 100% |
Zo lees je je stanine-score
- Stanine 1 tot en met 3: onder het gemiddelde. Samen ongeveer 23 procent van de groep.
- Stanine 4: net onder het gemiddelde, van percentiel 23 tot 40.
- Stanine 5: gemiddeld. Dit is de middelste 20 procent, van percentiel 40 tot 60.
- Stanine 6: net boven het gemiddelde, van percentiel 60 tot 77.
- Stanine 7 tot en met 9: boven het gemiddelde. Samen ongeveer 23 procent van de groep.
Net als een sten is een stanine geen schoolcijfer. Een 4 is geen onvoldoende, maar een score net onder het midden van de groep waarmee je bent vergeleken. Een percentiel betekent hier: het deel van de groep dat gelijk aan of lager dan jou scoorde.
Heb je een grens gekregen, zoals "stanine 4 of hoger"? Deze vuistregels laten zien wat zo'n grens betekent, binnen één normgroep:
- Stanine 4 of hoger: hoger dan de laagste 23 procent.
- Stanine 5 of hoger: hoger dan de laagste 40 procent.
- Stanine 6 of hoger: bij de beste 40 procent.
- Stanine 7 of hoger: bij de beste 23 procent.
- Stanine 8 of hoger: bij de beste 11 procent.
Zo wordt een stanine berekend
Een stanine volgt uit dezelfde basis als andere standaardscores: de z-score. Die zegt hoeveel standaarddeviaties je score boven of onder het gemiddelde van de normgroep ligt. Daarna geldt: stanine = 5 + 2 × z, afgerond op een heel getal van 1 tot en met 9.
Twee voorbeelden laten zien hoe dicht twee stanines bij elkaar kunnen liggen:
- Ligt je score 0,6 standaarddeviatie onder het gemiddelde, dan is de stanine 5 − 1,2 = 3,8. Afgerond is dat stanine 4.
- Ligt je score 0,8 standaarddeviatie onder het gemiddelde, dan is de stanine 5 − 1,6 = 3,4. Afgerond is dat stanine 3.
Het verschil tussen die twee scores is maar 0,2 standaarddeviatie, kleiner dan de meetfout van een test als de ACT. Toch valt de een net boven een grens als "stanine 4 of hoger" en de ander eronder. Bij zo'n harde grens telt in de praktijk de score die in het rapport staat; de marge laat vooral zien hoe zeker die score is.
Voorbeeld: stanine 4 bij de Fontys 21+ toets
- Test
- ACT Algemene Intelligentie (Ixly)
- Cijferreeksen, figurenreeksen en verbale analogieën
- Vergeleken met
- Een hbo-normgroep
- Grens
- Stanine 4 of hoger
- Op de totaalscore
- Herkansen
- Na 1 jaar
- Gerekend vanaf de testdatum
- Geldigheid
- 5 jaar
Fontys gebruikt de ACT van Ixly voor het 21+ toelatingsonderzoek. Het testsysteem berekent uit de drie onderdelen een totaalscore als stanine, vergeleken met een hbo-normgroep. Het capaciteitenonderdeel heb je gehaald bij stanine 4 of hoger.
Stanine 4 begint 0,75 standaarddeviatie onder het hbo-gemiddelde, rond percentiel 23. Je hoeft dus niet boven het hbo-gemiddelde uit te komen. Je moet hoger scoren dan ongeveer de laagste 23 procent van de hbo-normgroep. Binnen die groep zelf haalt ongeveer 77 procent stanine 4 of hoger.
Kwam je uit op stanine 3? Dan kun je bij Fontys pas een jaar na je testdatum herkansen. Gebruik die tijd om rustig te oefenen. Meer over de procedure lees je bij de Fontys 21+ toets en bij Ixly-test niet gehaald.
Het verschil tussen stanine en sten
Stanine en sten lijken op elkaar: beide werken met stappen van een halve standaarddeviatie. Toch vallen ze niet samen.
| Stanine | Sten | |
|---|---|---|
| Bereik | 1 tot en met 9 | 1 tot en met 10 |
| Gemiddelde | 5 | 5,5 |
| Standaarddeviatie | 2 | 2 |
| Het midden | stanine 5 ligt óp het gemiddelde | het gemiddelde ligt tussen sten 5 en 6 |
| De uitersten | 1 en 9: elk 4% van de groep | 1 en 10: elk ruim 2% van de groep |
Omrekenen gaat daarom niet één op één. Een handig ezelsbruggetje: stanine 4 valt over de bovenste helft van sten 4 en de onderste helft van sten 5. Zo schuift het steeds één op. Stanine 5 valt over sten 5 en 6, stanine 6 over sten 6 en 7, en stanine 9 over de bovenste helft van sten 9 en heel sten 10.
Dit geldt alleen binnen dezelfde normgroep. Wil je het precies uitrekenen, gebruik dan de omrekentool. Hoe een sten werkt, lees je bij de stenscore.
Waarom organisaties een stanine gebruiken
Een stanine is grof: negen stappen van een halve standaarddeviatie. Dat heeft een voordeel. Kleine verschillen tussen kandidaten vallen vaak binnen de meetmarge, en een grove schaal zorgt ervoor dat je daar minder snel te veel in leest. Bovendien is een grens als "stanine 4 of hoger" eenvoudig uit te leggen.
Wat kun je nu met je stanine?
- Ken je de grens? Vergelijk je stanine ermee, en kijk ook naar de marge in je rapport. Lees wat een goede score is.
- Wil je een andere schaal zien? Met de omrekentool zie je welke sten, T-score of welk percentiel erbij hoort.
- Wil je je score verbeteren voor een volgende test? Oefen per onderdeel of begin met de gratis proeftest.
Over Denkniveau
Redactie Denkniveau
Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests
Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.
Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact
Veelgestelde vragen
Wat betekent stanine 4?
Stanine 4 ligt net onder het gemiddelde, tussen 0,75 en 0,25 standaarddeviatie lager. Ongeveer 17 procent van de normgroep scoort zo. Je scoort gelijk aan of hoger dan 23 tot 40 procent van die groep.
Is stanine 5 gemiddeld?
Ja. Stanine 5 is de middelste groep: de 20 procent van de normgroep die het dichtst bij het gemiddelde zit, van percentiel 40 tot 60.
Wat is het verschil tussen stanine en sten?
Een stanine heeft negen stappen met 5 precies op het gemiddelde; een sten heeft tien stappen en daar ligt het gemiddelde tussen 5 en 6. Beide stappen zijn een halve standaarddeviatie breed, maar ze vallen niet samen.
Welke stanine heb je nodig voor de Fontys 21+ toets?
Stanine 4 of hoger op de totaalscore van de ACT, vergeleken met een hbo-normgroep. Haal je dat niet, dan kun je bij Fontys pas een jaar na je testdatum herkansen.
Bronnen
Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.
- Stanine · Wikipedia · 26 september 2026
- Informatie capaciteitentest en taaltoets 21+ (pdf) · Fontys Hogescholen · 20 april 2026
- 21+ toelatingsonderzoek · Fontys Hogescholen · 26 september 2026
- Handleiding ACT Algemene Intelligentie (V4, 2020) · Ixly · 1 februari 2020
Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.
Gratis oefenplan
5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.
Elke ochtend één korte les met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van de eerste cijferreeks tot de testdag zelf.
- 1Zo werkt de test
- 2Cijferreeksen
- 3Figurenreeksen
- 4Analogieën en tijdsdruk
- 5De testdag zelf