21+ toets pabo: zo kom je zonder diploma op de pabo
Door de redactie van Denkniveau
Bijgewerkt 8 oktober 20265 min lezenFeiten gecontroleerd op 8 oktober 2026
Wil je zonder diploma naar de pabo, dan doe je twee dingen: de 21+ toets van je pabo en de landelijke toelatingstoetsen aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek. Wat die 21+ toets is, verschilt sterk: bij Fontys de ACT van Ixly, bij Hanze de MCT-H van NOA, bij Marnix een eigen test van twee uur, en bij iPabo, KPZ en de Kempel vooral taal en rekenen. Hieronder zie je per pabo wat je maakt en wat het kost.
Zo werkt de 21+ route naar de pabo
Voor bijna elke pabo geldt dezelfde opbouw:
- Het 21+ toelatingsonderzoek van de pabo zelf. Dat laat zien of je het denkniveau voor het hbo hebt. Soms is het een capaciteitentest, soms een toets taal en rekenen.
- De landelijke reken- en wiskundetoets. Veel pabo's laten die maken, vaak al bij de studiekeuzecheck.
- De landelijke toelatingstoetsen. Aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek, gemaakt door Cito. Per vak 60 meerkeuzevragen in 90 minuten, digitaal, bij elke pabo in Nederland. Het certificaat is vijf jaar geldig.
Het belangrijkste verschil met gewone instroom: wie met een havo-diploma begint, mag soms nog in het eerste jaar de landelijke toetsen halen. Als 21-plusser moet je ze bij een aantal pabo's al vóór de start hebben gehaald of gemaakt.
De 21+ toets per pabo
Stand oktober 2026, zoals de pabo's het zelf publiceren:
| Pabo | Het 21+ onderzoek | Kosten | Landelijke toetsen |
|---|---|---|---|
| Fontys | ACT Algemene Intelligentie van Ixly plus een taaltoets | € 150 | Daarnaast alle drie, plus de rekentoets |
| Hanze | MCT-H van NOA; zo nodig taal- en rekentoets op 1F | Niet vermeld | Daarna; geen herkansing voor het 21+ onderzoek |
| Hogeschool Leiden | Capaciteitenonderzoek van Calder Werkt, 8 onderdelen | € 342 (2025) | Daarnaast |
| Windesheim | Capaciteitentest, Nederlands en Engels | € 160 | Daarnaast |
| Marnix Academie (Utrecht) | Eigen meerkeuzetest van ongeveer twee uur: taal, logisch en exact denken, abstract en ruimtelijk inzicht | € 75 | Na de 21+ toets |
| iPabo (Amsterdam, Alkmaar) | Studiekeuzecheck met de rekentoets (minimaal 540), presentatie en thuisopdracht, plus een motivatiebrief met pen en papier | Gratis | 3 van de 4 (inclusief rekentoets) vóór de start |
| KPZ (Zwolle) | Een tekst schrijven bij een artikel, informatieverwerking en rekenen, werkwoordspelling | Niet vermeld | Daarnaast |
| Hogeschool de Kempel (Helmond) | Rekentoets en een taaltoets 3F van 80 vragen in een uur | Niet vermeld | Alle drie gehaald vóór 1 september |
| Hogeschool Iselinge (Doetinchem) | Intake, motivatietest, rekentoets (minimaal 501), taaltoets (70 procent), schrijfopdracht en interview | € 231 | Onderdeel van het 21+ onderzoek |
| Thomas More (Rotterdam) | De landelijke toetsen, de rekentoets en een interne taaltoets | € 150 | Alle drie één keer gemaakt vóór 31 augustus |
| Driestar (Gouda) | Toelatingsonderzoek; inhoud niet beschreven | € 100, de helft terug bij inschrijving | Daarnaast |
| Avans | 21+ toets op 6 april en 22 juni 2027 | Niet vermeld | Daarna alle drie |
| HAN | Toets Nederlands, daarna de rekentoets | Toets Nederlands gratis | Mag ook in het eerste jaar |
| HvA | Toets Nederlands, rekentoets en een vaktoets | € 210 | Via de faculteit |
| De Nieuwste Pabo (Sittard) | Onderzoek bij Profiel ASL: capaciteiten, persoonlijkheid en interesses | Niet vermeld | Daarnaast |
Bij De Nieuwste Pabo, de pabo van Fontys en Zuyd in Sittard, geldt het gewone Fontys-onderzoek niet. Fontys stuurt je door naar het bureau Profiel ASL. Op 8 oktober 2026 stond op het aanmeldformulier van Profiel ASL dat aanmelden voor een 21+ onderzoek nog niet mogelijk was; neem dus contact op met de pabo.
Welke pabo's toetsen je denkniveau met een capaciteitentest?
Bij Fontys, Hanze, Hogeschool Leiden, Windesheim en Marnix maak je een capaciteitentest: vragen over taal, cijfers en figuren onder tijdsdruk. Daar helpt het om de vraagvormen en het tempo vooraf te kennen:
- Hanze: de MCT-H van NOA, met acht onderdelen. Oefen ze bij de 21+ voorbeeldvragen.
- Fontys: de ACT van Ixly, met cijferreeksen, figurenreeksen en verbale analogieën.
- Hogeschool Leiden: de onderdelen van Calder Werkt; zie de 21+ toets van Calder Werkt.
- Marnix: taal, logisch en exact denken, abstract en ruimtelijk inzicht. Marnix zegt dat voorbereiden niet nodig is, maar wie de vraagsoorten kent, werkt rustiger. Oefen bijvoorbeeld woordanalogieën, cijferreeksen, exclusie en spiegelbeelden.
Bij iPabo, KPZ, de Kempel, Iselinge en Thomas More: taal en rekenen
Hier is de 21+ route vooral een toets van taal en rekenen, plus de landelijke toetsen. Een capaciteitentest oefenen helpt je dan weinig. Wat wel helpt:
- De rekentoets: de pabo's verwijzen naar oefentoetsen van Cito en naar het boek "Basisvaardigheden Rekenen voor de Pabo". Let op de norm: iPabo vraagt minimaal 540, Iselinge 501.
- Taal: oefen werkwoordspelling, zinsbouw en het schrijven van een korte tekst. KPZ stuurt na aanmelding oefenmateriaal.
- De landelijke toetsen: op goedvoorbereidnaardepabo.nl staan leerdoelen, studiemateriaal en voorbeeldtoetsen. iPabo, de Kempel en KPZ bieden eigen trainingen, bij KPZ gratis.
Data en herkansen
- KPZ: toetsdata op 20 november en 11 december 2026 en 13 januari 2027 (Ad PEP), en 21 mei, 25 juni en 18 augustus 2027 (pabo en Ad PEP). Bij de pabo mag je één keer per studiejaar meedoen; zak je, dan wacht je minimaal negen maanden.
- Driestar: 24 november 2026, 16 maart, 20 april, 8 juni en 25 augustus 2027.
- Avans: 6 april en 22 juni 2027.
- Iselinge: aanmelden tot uiterlijk 1 juni.
- Hanze: de MCT-H rond de tweede helft van mei, aanmelden tot 1 mei; geen herkansing voor het 21+ onderzoek.
Wil je ook de algemene regels kennen, zoals de leeftijd en hoe je je aanmeldt? Lees 21+ toets aanmelden of bekijk de 21+ toets per hogeschool.
Over Denkniveau
Redactie Denkniveau
Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests
Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.
Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact
Veelgestelde vragen
Wat moet je doen om zonder diploma naar de pabo te gaan?
Je doet het 21+ toelatingsonderzoek van de pabo zelf en je haalt de landelijke toelatingstoetsen aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek. Vaak komt de landelijke reken- en wiskundetoets erbij.
Welke 21+ toets maak je bij de pabo?
Dat verschilt per pabo. Fontys gebruikt de ACT van Ixly, Hanze de MCT-H van NOA en Hogeschool Leiden een test van Calder Werkt. Marnix heeft een eigen test van ongeveer twee uur. Bij iPabo, KPZ, de Kempel en Iselinge draait het vooral om taal en rekenen.
Wat zijn de landelijke toelatingstoetsen van de pabo?
Toetsen in aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek, gemaakt door Cito. Per vak 60 meerkeuzevragen in 90 minuten, digitaal, bij elke pabo in Nederland. Het certificaat is vijf jaar geldig.
Wat kost de 21+ toets van de pabo?
Bij iPabo is het gratis, bij Marnix € 75, bij Driestar € 100 (de helft terug bij inschrijving), bij Thomas More en Fontys € 150 en bij Iselinge € 231. Andere pabo’s noemen geen bedrag.
Bronnen
Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.
- Marnix Academie: toelatingseisen en toelatingstoetsen · Marnix Academie · 8 oktober 2026
- iPabo: leraar basisonderwijs, toelatingsonderzoek 21+ · iPabo · 8 oktober 2026
- KPZ: toelating leraar basisonderwijs voltijd · KPZ · 8 oktober 2026
- Hogeschool de Kempel: 21+ toelatingsonderzoek · Hogeschool de Kempel · 8 oktober 2026
- Hogeschool Iselinge: voltijd pabo · Hogeschool Iselinge · 8 oktober 2026
- Thomas More Hogeschool: 21-plus-traject · Thomas More Hogeschool · 8 oktober 2026
- Driestar hogeschool: pabo aanmelden en toelatingseisen · Driestar hogeschool · 8 oktober 2026
- Fontys: leraar basisonderwijs, toelating · Fontys · 8 oktober 2026
- Hanze: pabo · Hanze · 1 oktober 2026
- 10voordeleraar: toelatingstoetsen pabo · 10voordeleraar · 8 oktober 2026
Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.
Gratis oefenplan
5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.
Elke ochtend één korte les over de 21+ toets van NOA, met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van woordrelaties tot de toetsdag zelf.
- 1Zo werkt de 21+ toets van NOA
- 2Taal: woordrelaties en analogieën
- 3Cijfers: rekenen en reeksen
- 4Figuren: exclusie, spiegelen, componenten
- 5Tempo, controleren en de toetsdag