Naar de inhoud

IQ-test bij een sollicitatie: wat meet hij en hoe bereid je je voor?

Door de redactie van Denkniveau

Bijgewerkt 1 oktober 20266 min lezenFeiten gecontroleerd op 1 oktober 2026

Wat werkgevers een IQ-test of intelligentietest noemen, is in de praktijk een capaciteitentest: een online test van je redeneervermogen, met opgaven als cijferreeksen, figuurpuzzels en woordanalogieën, onder tijdsdruk. Het is geen urenlang onderzoek bij een psycholoog, maar de uitslag lijkt wel op die van een IQ-test: in het standaardrapport van de ACT van Ixly staat zelfs een IQ-score. Voorbereiden kan: oefen de vraagtypen en het tempo. Slimmer word je daar niet van, maar je verliest geen punten meer aan een onbekend formaat.

IQ-test of capaciteitentest: wat is het verschil?

Voor dezelfde soort test zie je veel namen: capaciteitentest, intelligentietest, cognitieve test of IQ-test. Het assessmentbureau LTP gebruikt "capaciteitentest" en "intelligentietest" als twee woorden voor hetzelfde. En bij de testdag van STL voor vrachtwagenchauffeurs heet een van de vijf digitale tests gewoon Algemene Intelligentietest.

Een klassieke IQ-test is iets anders. Een bekend voorbeeld is de WAIS-IV-NL van uitgever Pearson. Die wordt individueel afgenomen, heeft vijftien subtests en geeft naast een totaal-IQ vier indexscores, zoals werkgeheugen en verwerkingssnelheid. Een volledige afname duurt 1,5 tot 2,5 uur. De test wordt onder meer gebruikt voor psycho-educatief en klinisch onderzoek, en om neuropsychologische en psychiatrische stoornissen vast te stellen.

Capaciteitentest bij een sollicitatieKlassieke IQ-test (zoals de WAIS-IV-NL)
DoelSelectie of toelating: past je niveau bij de functie of opleiding?Onder meer psycho-educatief en klinisch onderzoek
AfnameOnline, thuis of op locatieIndividueel, met een testleider
DuurBijvoorbeeld 15 minuten (Cognitive Ability Pro), 20 minuten (G-test) of maximaal 45 minuten (ACT)1,5 tot 2,5 uur voor de volledige test
InhoudEen paar soorten redeneeropgavenVijftien subtests
UitslagJe plek ten opzichte van een normgroep, zoals hboTotaal-IQ en vier indexscores

Wat meet een capaciteitentest?

Een capaciteitentest meet hoe goed je redeneert met informatie die nieuw voor je is. Bij de ACT, de capaciteitentest van Ixly, meet de totaalscore vooral fluid intelligentie: logisch redeneren met nieuwe informatie, los van wat je op school hebt geleerd. Stampen heeft dus weinig zin.

Werkgevers gebruiken zo'n test omdat de uitslag iets voorspelt. Volgens LTP blijkt uit onderzoek dat capaciteitentests een krachtige voorspeller zijn van hoe iemand in een functie functioneert.

Welke vragen krijg je?

Dat hangt af van het testbureau. Drie voorbeelden:

  • De ACT van Ixly heeft drie onderdelen: cijferreeksen, figurenreeksen en verbale analogieën. Je krijgt 45 seconden per vraag en 10 tot 17 vragen per onderdeel. De test is adaptief: na een goed antwoord wordt de volgende vraag moeilijker, na een fout antwoord makkelijker. Zie de ACT Algemene Intelligentie.
  • Cognitive Ability Pro van Ixly is één test van gemiddeld 15 minuten, met elf soorten vragen door elkaar. De vragen zijn vooral visueel.
  • De G-test van LTP heeft 50 opgaven in 20 minuten, van zes soorten door elkaar: matrices, figurenreeksen, figurenanalogieën, cijferreeksen, cijferanalogieën en patroon vouwen. Zie de G-test.

Zo ziet een figurenreeks in de vorm van de ACT eruit, als eigen voorbeeld met uitleg:

Antwoord

Uitleg

  1. 1.In elke rij en in elke kolom komt elke vorm precies één keer voor: ster, cirkel en zeshoek.
  2. 2.Rechtsonder hoort dus een zwarte cirkel.

Alle vraagtypen op een rij, met waar je ze tegenkomt, staan bij wat is een capaciteitentest?

De IQ-score in je testrapport

Een IQ-score is een standaardscore: 100 is het gemiddelde en 15 punten is één standaarddeviatie. Ongeveer twee derde van de mensen scoort tussen 85 en 115.

In een rapport van de ACT vergelijkt de IQ-score je met de Nederlandse beroepsbevolking. Je sten, percentiel en T-score vergelijken je juist met één opleidingsniveau: vmbo, mbo, hbo of wo. Daardoor kan dezelfde prestatie tegenover hbo gemiddeld uitvallen en tegenover mbo hoog. Hoe dat werkt, lees je bij normgroepen. Wat een score van 110, 115 of 120 betekent, staat bij de IQ-score in je testrapport.

Twee dingen om te onthouden:

  • Elke score heeft een marge. Ixly geeft een band waarbinnen je werkelijke score met 80 procent zekerheid ligt. Een verschil van een paar punten zegt dus weinig.
  • Een vaste IQ-grens voor een baan bestaat niet. De organisatie kiest met welke normgroep ze je vergelijkt en welke score ze nodig vindt. Een voorbeeld: voor de 21+ toets van Fontys heb je een stanine van 4 of hoger nodig, vergeleken met een hbo-normgroep.

Niet elk bureau rapporteert een IQ-score. Bij de analytische tests van LTP telt het aantal goede antwoorden, en dat aantal wordt vergeleken met een norm; zie je LTP-uitslag. Woorden als sten, stanine en marge staan kort uitgelegd in de begrippenlijst.

Kun je een IQ-test oefenen?

Je denkvermogen verandert niet in een week, maar je score wel een beetje als je de test al kent. Hausknecht en collega's bundelden in 2007 onderzoek naar mensen die een capaciteitentest opnieuw maakten: 107 groepen met samen 134.436 deelnemers. Bij de tweede afname lagen de scores gemiddeld 0,26 standaarddeviatie hoger. Op de IQ-schaal is dat ongeveer 4 punten. De winst was groter als mensen ook training kregen, of precies dezelfde test opnieuw maakten.

Oefenen maakt je dus niet slimmer, maar het voorkomt onnodig puntverlies: tijd kwijt aan een onbekend vraagtype, schrikken van de klok of te lang blijven hangen bij één vraag. Ixly geeft kandidaten hetzelfde advies: leer hoe je een test aanpakt in plaats van een specifieke test, en besef dat oefentests vaak makkelijker zijn dan de test zelf, met minder tijdsdruk. Wat oefenen wel en niet oplevert, lees je bij heeft oefenen zin?

Zo bereid je je voor op een IQ-test bij je sollicitatie of assessment

  1. 1

    Zoek uit welke test je krijgt

    Kijk in je uitnodiging welk testbureau of platform wordt genoemd, en zoek je organisatie op in het overzicht per werkgever. Een test van Ixly vraagt een andere voorbereiding dan de G-test van LTP.

  2. 2

    Maak de gratis oefentest van het bureau

    Ixly heeft op ixly.nl/kandidaten dertien gratis oefentests, waaronder Cognitive Ability Pro en losse tests voor numeriek, abstract en verbaal redeneren. LTP heeft een oefensite met uitleg, uitgewerkte voorbeelden en een proeftest met tijdslimiet.

  3. 3

    Leer per vraagtype een aanpak

    Begin zonder klok. Werk bijvoorbeeld de patronen van cijferreeksen en de regels van figurenreeksen door, en zoek bij elke fout uit wat je miste.

  4. 4

    Oefen daarna op het tempo van de test

    Bij de ACT van Ixly heb je 45 seconden per vraag. In de G-test van LTP maak je 50 opgaven in 20 minuten: gemiddeld 24 seconden per vraag.

  5. 5

    Plan een rustig moment

    Houd voor de ACT minstens drie kwartier vrij, liever een uur, en gebruik Chrome, Edge of Firefox als browser. Leg kladpapier klaar als dat volgens je uitnodiging mag. Meer tips staan bij online capaciteitentest thuis maken.

Je rechten bij een intelligentietest

Volgt de werkgever de NVP Sollicitatiecode, dan mag een psychologisch onderzoek of selectieassessment alleen volgens de voorwaarden van het NIP, en alleen als het vooraf in de vacature is aangekondigd. Het rapport gaat pas naar de organisatie als jij daar vooraf toestemming voor geeft. Of je je eigen uitslag direct ziet, verschilt: bij Ixly hangt dat af van de instellingen van de organisatie. Meer hierover lees je bij je rechten bij een assessment.

Gratis beginnen met een mini-test

Wil je weten hoe zo'n test voelt? Doe de gratis mini-proeftest: drie vragen in de stijl van de ACT van Ixly (een cijferreeks, een figurenreeks en een verbale analogie), met 45 seconden per vraag en uitleg na afloop. Krijg je een test van LTP, doe dan de mini-G-test: zes vragen, één van elke soort, op het tempo van 24 seconden per vraag.

Denkniveau is onafhankelijk en niet verbonden aan Ixly of LTP. Alle oefenvragen zijn eigen vragen, en je score is een indicatieve oefenscore, geen IQ-meting.

Over Denkniveau

Redactie Denkniveau

Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests

Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.

Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact

Veelgestelde vragen

Is een capaciteitentest hetzelfde als een IQ-test?

Bijna. Beide meten je denkvermogen en geven een standaardscore. Een capaciteitentest is gemaakt voor selectie: kort, online, onder tijdsdruk en vergeleken met een normgroep, zoals hbo. Een klassieke IQ-test zoals de WAIS-IV-NL wordt individueel afgenomen en duurt 1,5 tot 2,5 uur.

Welke IQ-score heb je nodig voor een baan?

Een vaste grens bestaat niet. De organisatie kiest met welke normgroep ze je vergelijkt en welke score ze voor de functie nodig vindt. Een voorbeeld is de 21+ toets van Fontys: daar heb je een stanine van 4 of hoger nodig, vergeleken met een hbo-normgroep.

Kun je een IQ-test voor een sollicitatie oefenen?

Ja, maar verwacht geen wonderen. In een meta-analyse van Hausknecht en collega’s (2007) scoorden mensen bij een tweede afname gemiddeld 0,26 standaarddeviatie hoger, op de IQ-schaal ongeveer 4 punten. Oefenen helpt vooral om het formaat en het tempo te kennen.

Mag een werkgever een intelligentietest afnemen?

Ja. Volgt de organisatie de NVP Sollicitatiecode, dan mag een psychologisch onderzoek of selectieassessment alleen volgens de voorwaarden van het NIP en als het vooraf in de vacature is aangekondigd. Het rapport gaat pas met jouw toestemming naar de organisatie.

Krijg ik mijn IQ-score te zien?

Dat verschilt. Bij Ixly hangt het van de instellingen van de organisatie af of je je rapport direct na de test ziet. Rapporteert een psycholoog volgens de NIP-beroepscode aan de werkgever, dan krijg je vooraf de gelegenheid om het rapport in te zien.

Bronnen

Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.

  1. Wat is een capaciteitentest? · LTP · 1 oktober 2026
  2. Veelgestelde vragen: testdagen · STL · 1 oktober 2026
  3. WAIS-IV-NL: Wechsler Adult Intelligence Scale, Nederlandstalige bewerking · Pearson · 1 oktober 2026
  4. Handleiding ACT Algemene Intelligentie (V4, 2020) · Ixly · 1 februari 2020
  5. Assessments: overzicht met duur per test · Ixly · 1 oktober 2026
  6. Cognitive Ability Pro · Ixly · 1 oktober 2026
  7. Instructie, oefenvragen en testscherm van de G-test, gezien bij een afname door een kandidaat voor een managementfunctie bij Holland Casino · LTP-portaal (eigen waarneming) · 28 september 2026
  8. Oefensite van LTP: testoverzicht (vier tests, en de onderdelen van de G-test) · LTP · 1 oktober 2026
  9. Toelichting analytische tests (verbale relaties, Watson-Glaser, matrix, numerieke vaardigheden; ongedateerd) · LTP · 1 oktober 2026
  10. Informatie capaciteitentest en taaltoets 21+ (ACT, stanine 4 of hoger tegenover hbo) · Fontys Hogescholen · 1 oktober 2026
  11. Hausknecht, Halpert, Di Paolo & Moriarty Gerrard: Retesting in selection: a meta-analysis of coaching and practice effects for tests of cognitive ability (92(2), 373–385) · Journal of Applied Psychology · 1 maart 2007
  12. Assessment oefenen · Ixly · 1 oktober 2026
  13. Voor de kandidaat: gratis oefentests en tips · Ixly · 1 oktober 2026
  14. Kan ik oefenen voor een assessment? (met link naar de oefensite) · LTP · 1 oktober 2026
  15. Support: veelgestelde vragen van kandidaten · Ixly · 1 oktober 2026
  16. NVP Sollicitatiecode (versie juli 2025), artikel 4.4 · NVP, Netwerk voor HR-professionals · 1 oktober 2026
  17. Beroepscode voor psychologen 2024 (artikelen 90, 92 en 95) · Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) · 1 april 2024

Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.

Gratis oefenplan

5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.

Elke ochtend één korte les met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van de eerste cijferreeks tot de testdag zelf.

Je krijgt 5 mails met oefentips en informatie over de oefenpassen. Afmelden kan altijd, met één klik. Privacy

  1. 1Zo werkt de test
  2. 2Cijferreeksen
  3. 3Figurenreeksen
  4. 4Analogieën en tijdsdruk
  5. 5De testdag zelf