Naar de inhoud

ChatGPT en capaciteitentests: waarom het niet werkt

Door de redactie van Denkniveau

Bijgewerkt 1 oktober 20264 min lezenFeiten gecontroleerd op 26 september 2026

ChatGPT of een andere AI-tool gebruiken tijdens een online capaciteitentest werkt in de praktijk slecht, en het is spieken. Je hebt maar 45 seconden per vraag, de vragen passen zich aan je antwoorden aan, veel opgaven zijn plaatjes, en organisaties kunnen je score later controleren met een korte test onder toezicht. Dezelfde tijd kun je veel beter in oefenen steken.

Waarom mensen het overwegen

Het is begrijpelijk. Je wilt de baan, de test is spannend en AI-tools lijken alles te kunnen. In zoekmachines zie je vragen als "kan ChatGPT cijferreeksen oplossen". Toch pakt het slecht uit, om praktische en om eerlijke redenen. Hieronder de vijf belangrijkste.

1. De klok: 45 seconden per vraag

Bij de ACT van Ixly heb je 45 seconden per vraag. In die tijd moet je de vraag overtypen of fotograferen, de AI laten rekenen, het antwoord controleren en klikken. Geef je geen antwoord, dan telt de vraag als fout, en terug naar een eerdere vraag kan niet. Het venster verlaten helpt ook niet: de tijd loopt gewoon door.

2. Iedereen krijgt een andere test

De ACT is adaptief: elke volgende vraag hangt af van je vorige antwoorden, en per onderdeel is er een vragenbank met meer dan honderd vragen. Lijsten met "antwoorden" die rondgaan, zijn daardoor waardeloos. Ook het delen van schermafbeeldingen heeft een verwaarloosbaar effect, omdat verschillende mensen verschillende vragen krijgen. Hoe dat werkt, lees je bij adaptieve test.

3. Veel vragen zijn visueel

Figurenreeksen zijn plaatjes: 3×3-puzzels met vormen. Die moet je eerst vastleggen en uploaden voordat een AI-tool er iets mee kan, en dat kost tijd die je niet hebt. Cognitive Ability Pro gaat nog verder. Die test is "visual-first", met 11 vraagtypen volledig door elkaar, en Ixly heeft hem juist ontworpen voor een tijd waarin AI meespeelt in hoe kandidaten tests maken.

“Traditionele tests zijn voorspelbaar en daardoor steeds kwetsbaarder voor AI-fraude.”
Bron: Ixly: Cognitive Ability Pro · geraadpleegd 26 september 2026

Ixly noemt de test daarom fraudebestendig: de wisselende vraagtypen in willekeurige volgorde maken hem bestand tegen het gebruik van AI-tools.

4. Je score kan worden gecontroleerd

Veel organisaties laten je de test thuis maken, maar controleren later of je score klopt. De ACT heeft daarvoor een verificatietoets die je eerdere score vergelijkt met een nieuwe meting. DJI laat kandidaten op de selectiedag bijvoorbeeld een verkorte versie maken, om te controleren of ze de online test zelf hebben gemaakt.

Wie bij zo'n controle opvalt, kan worden uitgenodigd voor een volledige hertest onder toezicht. Ixly experimenteerde in 2023 ook met het herkennen van opvallende antwoordpatronen, waarbij de tijd per vraag meetelt. Scoorde je thuis veel hoger dan je op locatie waarmaakt, dan kan dat dus opvallen. Lees meer bij verificatietest.

Het gaat trouwens niet alleen om AI. Fraude bij online intelligentietests kwam al eerder voor, bijvoorbeeld door iemand anders te laten meekijken. Ixly-directeur Diddo van Zand noemde toezicht, online of op locatie, in 2023 eigenlijk noodzakelijk, maar zag ook dat meekijken via een webcam op veel weerstand stuit, bij kandidaten en bij opdrachtgevers. Zelf werkt Ixly met een hertest op basis van je thuisresultaat.

5. Je komt terecht in werk dat niet bij je past

Stel dat het toch lukt. Dan word je geselecteerd voor werk op een niveau dat niet bij je past. Een capaciteitentest meet juist hoe goed je logisch denkt, problemen oplost en nieuwe informatie snel verwerkt: vaardigheden die je in veel functies elke dag nodig hebt. En het blijft oneerlijk tegenover de andere kandidaten.

AI gebruiken om te oefenen: dat mag wel

Vóór de test kun je een AI-tool prima als studiemaatje gebruiken. Laat een patroon uitleggen dat je niet snapt, of vraag om extra voorbeelden van een type reeks. Controleer de uitleg wel, want ook een AI-tool kan zich vergissen. Oefen daarnaast onder echte omstandigheden: met tijdsdruk, met vragen die zich aanpassen aan je niveau en met uitleg die klopt.

AI aan de andere kant: werkgevers gebruiken het ook

AI zit niet alleen aan de kant van de kandidaat. Cognitive Ability Pro gebruikt een AI-gestuurd adaptief algoritme, dat Ixly alleen heeft getraind op testgedrag en antwoorden, zonder demografische of biografische gegevens. Voor dat soort toepassingen gelden regels:

  • Volgens de NVP Sollicitatiecode (versie juli 2025) moet het voor sollicitanten duidelijk zijn wanneer een organisatie AI inzet bij werving en selectie.
  • Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens moet vanaf 2 augustus 2026 bij online assessments die op AI-systemen zijn gebaseerd duidelijk zijn dat je met een AI-systeem te maken hebt.
  • Wordt er alleen op basis van een automatisch berekende score over je beslist, dan heb je recht op een betekenisvolle herbeoordeling door een mens. Zie je rechten bij een assessment.

Beter: slim oefenen

Wat wel werkt, is jezelf de vaardigheden eigen maken die de test meet:

  1. Leer de patronen achter de vraagtypen, zoals de 12 patronen in cijferreeksen.
  2. Oefen met 45 seconden per vraag, zodat je leert op tijd te kiezen.
  3. Wen aan een adaptieve test, waarbij ongeveer de helft goed normaal is.
  4. Besteed de meeste tijd aan het onderdeel dat je het lastigst vindt.

Begin met de gratis proeftest om te zien waar je staat, of kies een onderdeel op de oefenpagina's.

Over Denkniveau

Redactie Denkniveau

Onafhankelijke oefensite voor capaciteitentests

Denkniveau maakt eigen oefenvragen in de vorm van de capaciteitentests van Ixly, LTP en NOA. Feiten over tests, werkgevers en opleidingen zetten we alleen online met een openbare bron en een controledatum. Een fout gezien? Laat het ons weten, dan passen we de pagina aan.

Over Denkniveau · Redactiebeleid · Zo werkt onze test · Contact

Veelgestelde vragen

Kan ChatGPT cijferreeksen oplossen?

Een chatbot kan een getallenreeks soms oplossen, maar tijdens een test heb je er weinig aan. Je hebt 45 seconden per vraag, veel vragen zijn visueel en je score kan later onder toezicht worden gecontroleerd. Bovendien is het spieken.

Merkt een werkgever het als ik AI gebruik bij een online test?

Dat kan. Organisaties kunnen een verificatietest laten maken die je thuisscore vergelijkt met een nieuwe meting, en Ixly zegt te werken aan het herkennen van opvallende antwoordpatronen. Wie opvalt, kan een volledige hertest onder toezicht krijgen.

Mag ik AI gebruiken om te oefenen voor een capaciteitentest?

Ja. Vóór de test kun je een AI-tool gebruiken om patronen te laten uitleggen of om extra voorbeelden te vragen. Controleer de uitleg wel, en oefen daarnaast met echte tijdsdruk.

Is Cognitive Ability Pro bestand tegen AI?

Volgens Ixly is Cognitive Ability Pro juist ontworpen om lastiger te manipuleren met AI-tools: visueel, met 11 vraagtypen in willekeurige volgorde en een adaptief algoritme.

Bronnen

Zo kiezen en controleren we bronnen: redactiebeleid.

  1. Cognitive Ability Pro: uitleg en veelgestelde vragen · Ixly · 26 september 2026
  2. Cognitive Ability Pro: productpagina · Ixly · 26 september 2026
  3. Welke consequenties heeft ChatGPT voor selectie en assessment? · Ixly · 9 februari 2023
  4. Handleiding ACT Algemene Intelligentie (V4, 2020) · Ixly · 1 februari 2020
  5. Sollicitatieprocedure met selectiedag · Werken bij DJI · 26 september 2026
  6. Online- en game-based assessments bij werving en selectie: regels voor geautomatiseerde besluitvorming · Autoriteit Persoonsgegevens · 26 september 2026
  7. NVP Sollicitatiecode (versie juli 2025) · NVP, Netwerk voor HR-professionals · 26 september 2026

Denkniveau is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en is niet verbonden aan, gesponsord door of goedgekeurd door Ixly B.V., LTP of NOA. Ixly, LTP en NOA zijn merken van hun eigenaars; de namen van hun tests (zoals ACT, Cognitive Ability Pro, G-test, MCT-H en MCT-A) gebruiken we alleen om naar die tests te verwijzen. Onze oefenvragen zijn zelf ontwikkeld en onze scores zijn indicatief.

Gratis oefenplan

5 dagen, 5 mails. Elke dag beter voorbereid.

Elke ochtend één korte les met een aanpak die je meteen kunt toepassen. Van de eerste cijferreeks tot de testdag zelf.

Je krijgt 5 mails met oefentips en informatie over de oefenpassen. Afmelden kan altijd, met één klik. Privacy

  1. 1Zo werkt de test
  2. 2Cijferreeksen
  3. 3Figurenreeksen
  4. 4Analogieën en tijdsdruk
  5. 5De testdag zelf